Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Brandveilig ontwerpen, dimensioneren en beoordelen van staalconstructies

Actua

NIPV-onderzoek kritisch op stay-in-place

26 augustus 2022

In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft het NIPV (Nederlands Instituut Publieke Veiligheid) onderzoek gedaan naar de risico’s van (snelle) verspreiding van (giftige) rook bij brand in appartementengebouwen en de mogelijkheden voor veilig vluchten.

De studie volgt op aanbevelingen van de ATGB (Adviescommissie Toepassing en Gelijkwaardigheid Bouwvoorschriften) naar aanleiding van het Grenfell Inquiry Phase 1 Report. Op grond van dit grootschalig onderzoek naar de fatale brand in de Londense woonflat, in 14 juni 2017, pleitte het ATGB (onder meer) voor nadere beschouwing van de gevaren op rookverspreiding tijdens brand in appartementengebouwen in Nederland.

Daartoe hebben de NIPV-onderzoekers zich gebogen over de risico’s van rookverspreiding in (extra) beschermde vluchtroutes en hoe deze risico’s kunnen worden gereduceerd in relatie tot de persoonlijke veiligheid van bewoners en een veilige ontruiming. Daarbij is de effectiviteit aan de tand gevoeld van de twee (uiterste) ontruimingsconcepten – ‘ontvluchting’ en ‘stay-in-place’ – en de doelmatigheid van brand- en rookwerende maatregelen volgens de huidige brandveiligheidsregelgeving bij toepassing van deze concepten.

In geval van snelle distributie van rook bij brand nemen de veiligheidsrisico’s van de gebruikers van het gebouw toe, naarmate die gebruikers meer kwetsbaar zijn. Hoe meer kwetsbaar de ‘doelgroep’, des te meer tijd is nodig om het gebouw veilig uit te komen. Die tijd is er dikwijls niet en dat maakt ‘stay-in-place’ op papier een logisch alternatief voor directe ontruiming, misschien zelfs meer geschikt als de bewoners vergaand verminderd mobiel en zelfredzaam zijn (ouderen, kleine kinderen).

Vaak zijn de huidige voorzieningen op het gebied van passieve en actieve brand- en rookwerendheid in het woongebouw echter niet toereikend voor een succesvolle uitvoering van het stay-in-place concept, constateren de onderzoekers. Ook bij stay-in-place is een combinatie van passieve en actieve maatregelen, ter preventie van het ontstaan en de uitbreiding van rook, het meest doelmatig. Bijvoorbeeld het nauwkeurig lucht- en rookdicht maken van scheidingen, een aanvullend subbrandcompartiment in de (extra) beschermde vluchtroute en een automatische brandmeld- of sprinklerinstallatie.

Maar bij zeer kwetsbare doelgroepen kan geen enkele combinatie van deze maatregelen garant staan voor een veilige verblijftijd van minimaal 90 minuten. Om stay-in-place dan even betrouwbaar te laten zijn als direct ontvluchten, zouden de eisen voor de rook- en brandwerendheid van onder meer scheidingsconstructies in het huidige Bouwbesluit en aanstaande opvolger Besluit bouwwerken leefomgeving aanscherping verdienen. Deze eisen zijn (immers) nu nog gericht op de inzet van het ontvluchtingsconcept.

Vervolgonderzoek of misschien wel een maatschappelijk debat zijn nodig om voor stay-in-place duidelijke kaders te scheppen, vinden de onderzoekers. Daarna zijn een toetscriterium (grenswaarde) en een nadere bepalingsmethode geboden om in de toekomst stay in place-specifieke maatregelen te kunnen voorschrijven.

NEN en CCV langer samen door

19 juli 2022

Het NEN en het Centrum voor Criminaliteitspreventie (CCV) hebben hun samenwerking voor onbepaalde duur verlengd. Al sinds 2016 werken beide organisaties samen voor het verbeteren van de praktische toepassing van normen, keurmerken en inspectie-richtlijnen voor brandbeveiligingsinstallaties. De wens tot voortzetting bleek wederzijds en resulteerde 7 juli jl. in de officiële verlenging (voor onbepaalde tijd) van de bestaande convenanten voor brandblus- en brandmeldinstallaties. Mochten beide partners ook op andere terreinen de krachten willen bundelen, bijvoorbeeld voor rookbeheersingsinstallaties, dan is de vernieuwde overeenkomst uit te breiden.

Met het samenwerkingsverband willen NEN en CCV er onder meer voor zorgen dat de normen van het NEN (nog) beter aansluiten op het gebruik in de praktijk, bijvoorbeeld bij inspectie van installaties volgens CCV-inspectieschema’s. Als inspecteurs aanlopen tegen onduidelijkheden in de norm en de voorschriften mogelijk onjuist opvatten, maakt het CCV een zogeheten interpretatiebesluit met daarin een eenduidige uitleg van de normtekst.

Zo’n interpretatiebesluit wordt in beginsel opgenomen in de herziening van de norm, onder begeleiding van het NEN. Zo zijn, voor de heruitgave van 2018, veertien CCV-interpretatiebesluiten verwerkt in de NEN-EN 12845:2015+NEN 1073:2018 Vaste brandblusinstallaties - Automatische sprinklerinstallaties - Ontwerp, installatie en onderhoud. En onlangs nog zijn zes besluiten verdisconteerd in de NEN 2535:2021 Ontw. Brandveiligheid van gebouwen - Brandmeldinstallaties - Systeem- en kwaliteitseisen en projectierichtlijnen.

Achterliggende gedachte: duidelijke normen leiden tot betere afspraken, minder faalkosten en bovenal een grotere betrouwbaarheid van brandmeld- en brandblusinstallaties.

Informatieve bijstand bij brandbestrijding zonnepanelen

6 juli 2022

Het gebruik van zonnepanelen en PV- ofwel zonnestroominstallaties neemt hand over hand toe, zowel bij woningen als bedrijfsgebouwen. Maar nieuwe technische voorzieningen brengen ook nieuwe (brand)veiligheidsrisico’s met zich mee. Met welke risico’s heb je te maken en hoe pak je een ‘PV-brand’ het beste aan? Brandweer Nederland en NIPV (Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, voorheen IFV) hebben de antwoorden voor de brandweerpraktijk vervat in de Handreiking Incident Bestrijding Zonnepanelen.

De publicatie opent met een verhelderend onderscheid tussen het zonnepaneel en de zonnecollector/-boiler om daarna nader in te gaan op zonnepanelen als onderdeel van de PV-installatie. Na een algemene schets van de verschillende systemen en toepassingen (op-dak, in-dak, in of op gevel, op het maaiveld) en bijbehorende brandrisico’s volgt een gedetailleerde (en toch ook praktisch) uiteenzetting van de werking en opbouw van gangbare PV-installaties. Van elke basiscomponent – panelen, kabels, omvormer, de aansluiting op de meterkast– wordt beschreven wat de functie is binnen het systeem en waarop de brandweer bedacht moet zijn bij de aanpak van een incident. Ook schenkt de handreiking aandacht aan componenten en toepassingen die nog niet zo gebruikelijk zijn, zoals een accupakket voor energieopslag, optimizers en combinerboxen.

Aansluitend zet de uitgave de voornaamste gevaren en handelingsperspectieven bij incidenten met PV-installaties (nog eens) op een rij. Deze handelingsperspectieven worden nader toegelicht aan de hand van een viertal realistische scenario’s van incidenten met zonnepanelen zoals een brand op een plat dak van een industriegebouw met een paar honderd panelen. Afsluitend levert de Handreiking ook een beslisschema aan voor de inzet van brandweer en hulpverleningsdiensten bij een PV-brand.

Een overzicht van de belangrijkste items van de Handreiking zijn samengebracht op een handzame Aandachtskaart Zonnepanelen, wederom inclusief beslisschema.

Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen al deels van kracht

21 juni 2022

Jongstleden april zijn al enkele artikelen van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen en het bijbehorende Besluit in werking getreden. Invoering van de wet als geheel is nog altijd voorzien voor 1 januari 2023. Enkele onderdelen zijn echter vervroegd geactiveerd om de officiële instelling mogelijk te maken van de Toelatingsorganisatie kwaliteitsborging bouw, het orgaan dat toezicht gaat houden op het nieuwe stelsel.

Zodra ingesteld, mag de Toelatingsorganisatie overgaan tot het toetsen van instrumenten voor kwaliteitsborging aan de eisen in het Besluit kwaliteitsborging en de Regeling kwaliteitsborging.

Voldoen de instrumenten aan de eisen, dan kan het TloKB ze (alvast) toelaten tot het stelsel en het landelijk register. Bij invoering van het complete stelsel (per 1 januari volgend jaar) zijn dan naar verwachting voldoende borgingsinstrumenten voorhanden.

De Regeling kwaliteitsborging voor het bouwen wordt ingevoegd in de Regeling Bouwbesluit 2012. Zodra de Omgevingswet (op 1 januari 2023) in werking treedt, gaan de voorschriften van het Bouwbesluit 2012 en de Regeling bouwbesluit 2012 over naar respectievelijk het Besluit bouwwerken leefomgeving, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Omgevingsbesluit en de Omgevingsregeling. Na die transitie treedt ook het nieuwe stelsel zelf in werking. Tot die tijd is voor vergunningplichtige bouwactiviteiten een omgevingsvergunning onder de Wabo verplicht.

  • Foto: kunstwerk Het Palenhuis (Sluisbuurt, Amsterdam) in uitvoering (Piet van Wijk, Damast Architects).

Gevolgen zonnepaneelbranden baart verzekeraars zorgen

8 juni 2022

Wie is (of zijn) verantwoordelijk voor herstel van de schade als gevolg van een zonnepaneelbrand, wie betaalt de kosten en welk deel van die kosten dient te zijn gedekt door de verzekering? Het Verbond van Verzekeraars worstelt met vragen over de ‘nasleep’ van branden met zonnepanelen op daken van woningen en bedrijfsgebouwen.

Daarom wil de organisatie nog voor de zomer met de verschillende schakels in de zonnepaneel-keten om tafel om de verantwoordelijkheden en verplichtingen helder te krijgen. Voor de toekomst zou een protocol, onderschreven door alle betrokken partijen, hierin de gewenste duidelijkheid kunnen bieden.

De verzekeraarsorganisatie sluit niet uit dat bestaande verzekeringen moet worden uitgebreid zodat alle mogelijke (gevolg)schade door een zonnepaneelbrand voortaan is meeverzekerd. Dat kan mogelijk resulteren in premieverhoging.

De directe schade aan het gebouw door brand bij zonnepanelen valt veelal onder de gebouwverzekering. Over de indirecte consequenties is volgens het verbond echter nog veel ongewis. Zo worden de kosten van het opruimen van zonnepaneeldeeltjes die bij brand losraken en in de omgeving terechtkomen vaak alleen gedekt door een aanvullende verzekering. Bovendien vergoedt zo’n aanvullende verzekering doorgaans alleen de ‘kale opruimkosten’ en niet de andere kosten van de beredding, zoals van schadeonderzoek en reconditionering.

Verzekerden zouden zich ook kunnen beroepen op de milieuschadeverzekering, maar dat kan pas als daadwerkelijk sprake is van verontreiniging. Over de verontreinigende werking van zonnepaneeldeeltjes is op dit moment nog veel discussie. Een aanspraak op de aansprakelijkheidsverzekering is alleen mogelijk als aansprakelijkheid aan de orde is. Bij zonnepaneeldeeltjes is dat niet altijd het geval. Bij de huidige gebouwverzekeringen ligt de dekking van de salvagekosten vaak flink lager dan bij milieuschadeverzekeringen. Het is aan de individuele verzekeringsmaatschappij om te bepalen of en in hoeverre hiervoor een premieverhoging op z’n plaats is, aldus het Verbond van Verzekeraars.

De actuele bezorgdheid van de landelijke belangenvereniging voor schade- en levensverzekeraars is mede opgewekt door een uitslaande brand bij een houthandel in het Friese Noardburgum in mei vorig jaar. Daarbij gingen ook de zonnepanelen op het dak van het bedrijfspand in vlammen op. Scherfvormige restanten van de panelen kwamen in de wijde omtrek neer, in een gebied van meerdere kilometers rondom de brandhaard.

Eenzelfde incident voltrok zich een jaar eerder (2020) bij een bollenbedrijf in Moerbeek, in de provincie Noord-Holland. Twee loodsen van het bedrijf brandden af, de glasscherven van de zonnepanelen verspreidden zich over een miljoen vierkante meter grond. Werknemers van de onderneming en een saneringsbedrijf waren dagen bezig met het handmatig verzamelen van alle stukjes glas. ‘Er moet een landelijk plan worden opgesteld voor de aanpak van branden waarbij glas vrijkomt van zonnepanelen’, reageerde de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord toen.

  • Foto: resten zonnepanelen na brand bedrijfsgebouw Noardburgum (© Gemeente Tytsjerksteradiel).

Brandveiligheid parkeergarages onder woongebouwen

30 mei 2022

De brandveiligheid van parkeergarages onder appartementengebouwen blijft – om het cliché maar weer eens te bezigen – een hot item. Parkeergarages onder wooncomplexen vallen geregeld aan brand ten prooi en de schade is veelal fors. Bovendien blijft de schade vaak niet beperkt tot de garage. Ook vloeren of andere delen van de draagconstructie van het bovenliggende woongebouw komen soms flink gehavend uit de brand.

Gebouweigenaren onderschatten de risico’s, vindt Brandveilig Bouwen Nederland (BBN). Daarom heeft de landelijke vereniging voor bouwkundige brandpreventie, samen met Brandweer Nederland en Vereniging Bouw- en woningtoezicht een webinar rond de brandveiligheid van parkeergarages onder appartementencomplexen opgetuigd.

Het event vindt (online) plaats op donderdagmiddag 16 juni a.s., is gratis toegankelijk en voorziet in optredens van Arjan Barreveld (Brandweer Nederland), Paul de Koning en René de Feijter (beide Efectis) en Jan Peter de Boer (als lid van het projectteam Essentiële Controlepunten Brandveiligheid (ECB) van BBN).

Ter afsluiting staat de officiële presentatie op stapel van de whitepaper ‘Brandveiligheid parkeergarages onder gestapelde woningbouw’, compleet met gerichte controlepunten voor de brandveiligheid.

State of the art in brandveiligheid

11 mei 2022

Drie dagen, drie thema’s. Dat is in een notendop wat het aankomende Congres Brandveiligheid in Echteld in petto heeft voor professionals en belangstellenden in de brandveiligheid van de gebouwde omgeving.

Om wat minder kort door de bocht te zijn: het congres vindt plaats op maandag 20, dinsdag 21 en woensdag 22 juni a.s. en elke dag gaat een gezelschap van vijf sprekers nader in op de laatste ontwikkelingen op één belangrijk onderdeel van het brede vakgebied. Zo staat de openingsdag in het teken van bouwkundige brandveiligheid, is dag 2 gewijd aan brandbeveiligingsinstallaties en de slotdag geheel gewijd aan Fire Safety Engineering (FSE). Voor dit afsluitende thema betreden onder meer IJsbrand van Straalen (Senior Principal Scientist, TNO) en Ruud van Herpen (Fellow Fire Engineering, TU Eindhoven) het congrespodium.

Van Straalen zoomt in op het objectief beoordelen van brandveiligheidsmaatregelen via kwantitatieve risicobenadering. Aan de hand van uiteenlopende praktijkvoorbeelden legt de TNO-onderzoeker uit wat aan deze beoordelingssystematiek ten grondslag ligt en welke inzichten hierdoor ontstaan. Daarbij gaat hij in op de persoonlijke veiligheid bij brand, het beperken van schade door brand en de aansluiting op de bestaande wet- en regelgeving.

Zowel voorstanders als sceptici over het (brandveilig) gebruik van hout als constructiemateriaal komen aan hun informatieve trekken bij Ruud van Herpen. Hij stelt publiekelijk de vraag of bij toepassing van kruislaaghout, ofwel Cross Laminated Timber (CLT) het risico van een afbrandscenario groter wordt, ook al wordt voldaan aan de brandveiligheidsvoorschriften vanuit het huidige Bouwbesluit en het toekomstige Besluit Bouwwerken Leefomgeving. Andere belangwekkende kwesties die Van Herpen hierbij aanroert: past een afbrandscenario wel bij een duurzaam gebouw of moet zo’n gebouw juist ‘fire resilient’ zijn? En: hoe kunnen we gebouwen met een CLT-constructie dan fire resilient ontwerpen en bouwen?

Met kennis van sprinklers

19 april 2022

Het toepassen van een sprinklerinstallatie kan een probaat middel zijn bij het brandveilig(er) maken van een gebouw. Een sprinklerinstallatie zorgt ervoor dat een brand in de kiem wordt gesmoord en veelal ook direct wordt geblust. De kans op brandvoortplanting blijft beperkt, zo ook de omvang en ernst van de schade.

Daarmee is een brandveiligheidsconcept met sprinklerinstallatie zeker de moeite van het overwegen waard. Maar als je dan kiest voor sprinklers, waarop moet je dan in de praktijk letten? Hoe bereik je het gewenste brandveiligheidsniveau, hoe stem je af op andere brandveiligheidsvoorzieningen, welke investering moet je doen en wat zijn de (mogelijke) besparingen en hoe voorzie je in adequaat beheer en onderhoud van de installatie?

De verschillende, belangrijke criteria bij de keuze en het gebruik van sprinklers in de gebouwde omgeving komen over de bühne tijdens het seminar Waardering van sprinklers, dinsdag 17 mei a.s. bij Van der Valk Utrecht. Organisator FVN (Federatie Veilig Nederland) heeft al een keur aan interessante onderwerpen en sprekers op het voorlopig programma staan. Zo spreekt Ruud van Herpen als Fellow Fire Safety Engineering aan de TU Eindhoven over het combineren van sprinklers met branddetectie in parkeergarages en behandelt Ronald Oldengram, senior-brandveiligheidsadviseur bij DGMR, de opties voor reductie van eisen voor de brandwerendheid van de constructie bij toepassing van een sprinklerinstallatie. Voeg daaraan nog zo’n acht items en inleiders toe en de bezoeker kan een seminar-dag lang de bestaande kennis van sprinklerinstallaties verrijken en misschien wel herijken.

Nieuwe brandveiligheidsregels op komst

28 maart 2022

Voor 2023 staan verschillende belangrijke wijzigingen van de Nederlandse bouwregelgeving op stapel. Veel mutaties betreffen de brandveiligheid van gebouwen.

De gróte verandering gaat al direct op 1 januari van het nieuwe jaar in. Per die datum neemt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) de plaats in van het Bouwbesluit 2012. De nieuwkomer gaat naar verwachting een scala aan veranderde brandveiligheidsregels bevatten.

Zo geeft de Bbl straks nieuwe (bouwkundige) eisen voor liften in de zogeheten gemeenschappelijke toegankelijkheidssector van grotere wooncomplexen. Op kleinere woongebouwen zijn de eisen niet van toepassing.

Tussen de lift (in een toegankelijkheidssector) en de direct aangrenzende brandcompartimenten dienen de scheidingen voortaan te voldoen aan 60 minuten WBDBO (artikel 4.53, lid 1, Bbl). Voor de lift is straks een voorportaal vereist dat tijdens brand een extra beschermde vluchtroute biedt. Op dit voorportaal mogen geen woningtoegangen uitkomen (artikel 4.77a). Aan de maatvoering van het portaal stelt de Bbl geen nadere voorwaarden. Wel moet ‘t voor rotstoelgebruikers mogelijk zijn om binnen de ruimte te keren.

De elektriciteitsvoorziening van de lift moet zijn ondergebracht in een brandwerendheid afgescheiden ruimte. De scheiding dient minimaal 60 minuten WBDBO te bieden, in de richting van de ruimte met de elektravoorziening.

Doel van deze eisen is om liften beter te beschermen tegen brand en rook, waardoor de lift tijdens een brand beter bruikbaar bij veilig vluchten. Dat is vooral van belang voor minder zelfredzamen die niet (gemakkelijk) zelf via een trap het gebouw kunnen verlaten.

In de loop van volgend jaar wordt via de Bbl eveneens nieuwe brandveiligheidseisen voor parkeergarages van kracht. Wanneer ze ingaan, is nog onbekend. Het Ontwerpbesluit brandveiligheid parkeergarages en normen voor daglicht, waarin de wijzigingen worden voorgesteld, is vorige maand aangeboden aan de Eerste en Tweede Kamer en moet daarna nog door voor advies naar de Raad van State.

Voornaamste verandering is dat parkeergarages onder slaapgebouwen (zoals woongebouwen en logiesgebouwen) in het vervolg bij nieuwbouw moeten worden toegerust met een gecertificeerde, automatische blusinstallatie, bijvoorbeeld een sprinklerinstallatie (artikel 4.223a, Bbl). Uiteraard zijn er uitzonderingen.

De eis geldt niet als de gebruiksfunctie boven de parkeergarage een vloer van een verblijfsgebied heeft op meer dan 13 m boven meetniveau. Daarbij moet aan drie aanvullende voorwaarden worden voldaan. De parkeergarage mag niet groter zijn dan 1.000 m2 en de bovengelegen gebruiksfunctie dient te beschikken over minimaal één vluchtroute die níet te bereiken is vanuit de parkeergarage. Bij brand in de parkeergarage dient deze vluchtroute bruikbaar blijven voor personen die vanuit de bovengelegen gebruiksfunctie naar het aansluitende (buiten)terrein willen wegkomen.

Het derde voorbehoud is dat er geen automatisch parkeersysteem wordt gebruikt. Bij een dergelijk parkeersysteem staan de voertuigen dikwijls heel dicht naast en soms ook boven elkaar opgesteld. Het risico op een grote en langdurige brand is dan groter dan bij een gangbare parkeergarages.

Oók als de bovenliggende gebruiksfunctie géén verblijfsvloer op meer dan 13 m hoogte heeft, kán de eis van een automatische blusinstallatie vervallen. Maar de eis blijft ook dan geldig, als de garage groter is dan 1.000 m2 én de bovengelegen gebruiksfunctie slechts één vluchtroute heeft die vanuit de garage bereikbaar is.

Voor begin 2023 staat de langverbeide aanscherping gepland van de brandklasse-eisen voor gevels van hoge gebouwen. Eind oktober vorig jaar heeft toenmalig minister van Binnenlandse Zaken, Kasja Ollengren, de Tweede Kamer hierover al in kennis gesteld. De benodigde voorhangprocedure van het wetsvoorstel in de Eerste en Tweede Kamer start nog dit jaar.

Naar verwachting blijft de aanscherping beperkt tot hoge gebouwen die (mede) een slaapfunctie vervullen of waarin minder zelfredzame personen aanwezig zijn óf een combinatie van beide. Voor deze ‘hoog-risico situaties’ zou in plaats van klasse B voortaan klasse A2 (volgens EN 13501-1) moeten worden geëist.

De aanscherping volgt na Engels onderzoek naar de fatale brand in de Grenfell Tower in Londen op 14 juni 2017 en op advies van de Nederlandse ATGB (Adviescommissie Toepassing en Gelijkwaardigheid Bouwvoorschriften) dat de Engelse onderzoeksresultaten heeft beoordeeld op toepasbaarheid voor de Nederlandse (hoog)bouwpraktijk. Waarschijnlijk zullen ook andere aanbevelingen van de ATGB uit deze analyse op termijn in de bouwregelgeving worden verankerd.

  • Foto: Estel Residence, Nijmegen (ontwerp herbestemming: Teake Bouma architectuur/stedenbouw, © Norbert van Onna).

NPR voor testen brandveiligheid van gevels in aantocht

14 maart 2022

Het NEN heeft het startsein gegeven voor de ontwikkeling van een Nederlandse praktijkrichtlijn voor beproeving, op (middel)grote schaal, van de brandveiligheid van gevels. Aanleiding voor deze NPR is een advies van de ATGB (Adviescommissie Toepassing en Gelijkwaardigheid Bouwvoorschriften) om de risico’s van branduitbreiding via de gevels van (woon)gebouwen te beperken.

In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken nam de ATGB zo’n twee jaar geleden, de conclusies en aanbevelingen onder de loep van de Grenfell Tower Inquiry Phase 1, het grootschalige Engelse onderzoek naar de fatale brand in de Grenfell Tower in Londen op 14 juni 2017. De Adviescommissie ging na of en in hoeverre de Engelse bevindingen van belang zijn voor Nederlandse woongebouwen. Daarnaast keek de commissie ook op grond van eigen ervaringen en inzichten naar mogelijke knelpunten en lacunes in de huidige praktijk van vergunningverlening en bouwen in ons land. In haar eindrapport van maart 2020 stelt de ATGB onder meer enkele essentiële aanpassingen van de vaderlandse bouwregelgeving voor.

Een daarvan is het opstellen van een NPR waarmee op (middel)grote schaal de brandveiligheid van gevels van vooral hogere (woon)gebouwen meer afdoende is vast te stellen dan met de gebruikelijke methodiek van brandklassen volgens de NEN-EN 13501-1. De NPR moet gaan aansluiten bij de beoogde veiligheidsniveaus en ingaan op de representatieve opbouw van proefstukken, de criteria voor klassering en het geldigheidsgebied van de testresultaten, voorzover niet volledig of niet duidelijk genoeg beschreven in de bestaande normen. Ook moet de nieuwe richtlijn de aansluiting van de testresultaten op de beoogde veiligheidsniveaus duidelijk maken.

De NPR dient als tijdelijke richtlijn, in afwachting van een brede Europese testmethode. Zolang deze methode nog niet voor handen is, dienen individuele landen zelf te voorzien in de gewenste adaptie van testrichtlijnen.

  • Heeft u belang bij de toekomstige NPR en wilt u meewerken aan de samenstelling ervan? Stuur een mail naar bi@nen.nl. Voor meer informatie kunt u terecht bij Maarten Geel, consultant Bouw & Installatie, telefoon (015) 2 690 187, bi@nen.nl.
  • Foto: Park Hoog Oostduin, Den Haag (cepezed, © Lucas van der Wee).

Voorlichtingscampagne Stop CO-vergiftiging beleeft editie 2022

22 februari 2022

Koolmonoxide blijft een spreekwoordelijke sluipmoordenaar. Het gas is giftig maar tegelijkertijd onzichtbaar en reukloos waardoor inademing vaak onopgemerkt blijft. Bovendien is ’t lastig een koolmonoxidevergiftiging snel te herkennen. De eerste klachten – zoals hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, braken – zijn vaak dezelfde als bij een flinke griep. Hierdoor belanden jaarlijks naar schatting honderden personen in het ziekenhuis en eist het gas elk jaar vijf tot tien dodelijke slachtoffers. Vandaar dat de veiligheidsregio’s, Brandweer Nederland en de Nederlandse Brandwonden Stichting ook dit jaar weer gezamenlijk campagne voeren om het brede publiek voor te lichten over de gevaren van CO en de mogelijke maatregelen om CO-vergiftiging te voorkomen.

Onder het motto ‘Stop CO-vergiftiging’ wijst de campagne onder meer op de zorg voor voldoende ventilatie en afdoende onderhoud van de verwarmingsinstallatie. Dat kan de kans op de vorming van koolmonoxide in de ruimte aanzienlijk verkleinen. Binnen de installatiebranche in Nederland is er beslist de bereidheid om verwarmingsinstallaties in woningen voortaan jaarlijks te keuren, laat Carolien Angevaren namens de veiligheidsregio’s weten.

Ook de installatie van een CO-melder wordt bepleit. ‘Per 1 juli van dit jaar wordt een rookmelder in huis verplicht, het liefst zouden we zien dat daar ook een verplichting voor een koolmonoxidemelder bijkomt’, aldus Angevaren. Een CO-melder heeft een sensor die bestaat uit een gel, met daarin onder meer zwavelzuur dat werkt als een elektrolyt. Als deze sensor wordt blootgesteld aan een hogere concentratie CO dan gebruikelijk in de privésfeer, ontstaat een chemische reactie en geeft de melder een alarm af.

Mochten zowel rookmelder als CO-melder verplicht worden, dan zou een combimelder – een melder die zowel rook als koolmonoxide registreert – wel eens uitkomst kunnen bieden. Als ’t aan de brandweer ligt, wordt zo’n combimelder uitsluitend aangebracht in ruimten waarin een verbrandingstoestel aanwezig is. In dergelijke ruimten kan voor de correcte detectie van rook én CO eenzelfde ophanghoogte worden aangehouden, bij voorkeur aan het plafond. In deze ruimten stijgen zowel rook als CO snel op, als gevolg van de warmtelucht die het verbrandingstoestel afgeeft. In ruimten zónder verbrandingstoestel is de lucht koeler: rook stijgt hier wel snel op, CO echter veel minder snel. Het gas zal zich eerst gelijkmatig mengen met de lucht in de ruimte. In deze ruimten zijn dan ook twee separate melders aanbevolen: rookmelder aan het plafond, CO-melder een stuk lager.

Enfin, veel meer adviezen en tips voor het voorkomen en behandelen van koolmonoxidevergiftiging vindt u op www.brandweer.nl/onderwerpen/koolmonoxide

Onveilig gebruik ondermijnt vluchtveiligheid woongebouwen

8 februari 2022

Vooral het brandonveilig gebruik door (onder meer) bewoners staat het veilig ontvluchten van woongebouwen tijdens een brand in de weg. Dat concludeert de Brandweeracademie van het IFV na onderzoek in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

In het kader van het onderzoek heeft het onderzoeksteam van de Brandweeracademie, onder aanvoering van ing. P.J. van der Graaf, een bezoek gebracht aan 32 verschillende woongebouwen en er de vluchtveiligheid onder de loep genomen. De woongebouwen behoren tot een van de vier veelkomende typen: portiekflat, galerijflat, flat met binnengang dan wel flat met binnenhal. Bij elk gebouw zijn de mogelijkheden tot veilig vluchten visueel geïnspecteerd. Daarbij is ook gekeken naar de risico’s voor het ontstaan van brand, de opties voor het ontdekken en alarmeren van brand, de bouwkundige staat van de vluchtwegen, de zelfredzaamheid van bewoners en de mogelijkheden voor de brandweer om te helpen bij de evacuatie.

Bij het leeuwendeel van de onderzochte woongebouwen blijkt de vluchtveiligheid in het gedrang door brandonveilig gebruik. De onderzoekers constateren deze ‘afwijking’ vooral in combinatie met bewoners die beperkt zelfredzaam (mobiel) zijn. Bij de meeste woongebouwen met een besloten vluchtroute worden vaak, al of niet brandgevaarlijke, objecten op de route aangetroffen. Soms is het manco van bouwkundige aard. Het gaat dan vooral om lekkages in scheidingsconstructies.

Het praktijkonderzoek ‘Vluchtveiligheid van woongebouwen’ is sterk gerelateerd aan de praktijkexperimenten naar rookdistributie in woongebouwen, dat de Brandweeracademie in 2019 en 2020 heeft uitgevoerd in een leegstaand zorgcomplex in Oudewater. Daarbij is nagegaan hoe(zeer) de verspreiding van rook van invloed is op een veilige ontvluchting. Praktijkonderzoek en praktijkexperimenten dienen volgens de Brandweeracademie in hun onderlinge samenhang te worden beschouwd. De complete rapportage van de praktijkexperimenten is hier te downloaden.

Brand Meester!

21 januari 2022

Voorkomen is beter dan blussen. Bekwaam in het bestrijden van brand zult u niet direct worden als u de cursus Brand en brandveiligheid van staal- en staal-betonconstructies van Bouwen met Staal bijwoont. (Daar zijn dan ook weer andere opleidingen voor). Wijzer in het voorkomen van brand wordt u des te meer.

Tijdens de cursus Brand en brandveiligheid van staal- en staal-betonconstructies pikt u – als constructeur, (staal)bouwer of bouwtoezicht-medewerker – uiteraard wel het nodige op over het ontstaan, verloop en mogelijke gevolgen van branden in het algemeen. Maar na deze generieke introductie schakelt Ralph Hamerlinck – de ‘brandmeester’ van Bouwen met Staal – al snel over op concepten voor de brandveiligheid van verdiepinggebouwen en hallen, de wettelijke eisen en de praktische oplossingen om aan die eisen te voldoen. Ook gaat Ralph in op de toepassing van Fire Safety Engineering in de ontwerppraktijk. Daartoe demonstreert hij handige rekentools als Ozone (voor het bepalen van de temperatuurontwikkeling bij natuurlijke brand en de thermische respons van de staalconstructie, op basis van EN 1991-1-2) en CaPaFi (berekening van de opwarming van staalconstructiedelen bij branden in parkeergarages, volgens EN 1991-1-2).

Na zes lessen over brandveiligheid van staalconstructies volgt een tweedelig intermezzo over de brandveiligheid van staal-betonconstructies. Rob Stark (directeur/constructief ontwerper bij IMd Raadgevende Ingenieurs en onlangs ook ingelijfd als onbezoldigd voorzitter van Bouwen met Staal) staat voor de (virtuele) klas met een nadere toelichting op het berekenen van brandwerendheid van staal-betonconstructies volgens de EN 1994-2 en een verklaring van de zogeheten membraanwerking bij staalplaat-betonvloeren op stalen liggers tijdens brand, een fenomeen dat significante besparingen kan opleveren op de brandwerende bescherming van de vloerconstructie. De methode om dit berekenen – MACS+ – wordt tijdens de afsluitende, negende les belicht door Ralph Hamerlinck.

De cursus omvat negen online-sessies óf drie bijeenkomsten op locatie. Dit hangt nog even af van de ontwikkelingen in beperkende coronamaatregelen. De data liggen al wel vast. De aftrap van de cursus is donderdag 24 maart a.s.

Inschrijving Nationale Staalprijs 2022 geopend

3 januari 2022

Sinds Nieuwjaarsdag staat www.nationalestaalprijs.nl open voor ontvangst van uw inzendingen voor de 2022-editie van de tweejaarlijkse prijs voor bouwprojecten waarin staal een hoofd- of bijzondere bijrol vervult. Deelnemen is mogelijk met nieuwbouw- en renovatieprojecten die in 2021 of 2022 zijn opgeleverd dan wel in gebruik genomen. De projecten kunnen in Nederland of in het buitenland staan. Bij een project op vreemde bodem moeten minstens twee projectpartners van Nederlandse komaf zijn.

De inzendingen doen mee in een van de vijf categorieën: utiliteitsbouw, industriebouw, woningbouw, infrastructuur en karakteristieke stalen bouwdelen. Tot die vijfde groep behoren kappen, luifels, masten, daken, trappenhuizen, gevels, balkons, straatmeubilair, interieurelementen en openbaar kunstbezit van staal. Verder kunnen alle projecten meedingen naar de Nationale Duurzaamheidsprijs Staal, de prijs voor het project dat het beste scoort op duurzaamheids- en milieuaspecten.

Inzenden kan tot 1 juni 2022. In juni worden de genomineerden bekend gemaakt, gevolgd door de winnaars in oktober, tijdens de Staalbouwdag.

Het beoordelen en honoreren van projecten is ditmaal aan een vakjury met Wico Ankersmit (Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland), Josine Crone (journalist), Daphe Dekkers (Hillebrand ASK Romein), Cor van Dijken (Circular Organisation for Rebuild), Otto Kettlitz (Nieman-Kettlitz Gevel- en Dakadvies), Marcel Loosen (ABC Vastgoed), Jelle Roks (ABT) en Egbert-Jan Rots (Rotsbouw). Architect Sjoerd Soeters (PPHP) treedt op als juryvoorzitter.

Naast de Nationale Staalprijs en Nationale Duurzaamheidsprijs Staal heeft de jury nog een derde waarderingsinstrument in portefeuille: de ‘Duim van de jury’. Deze pluim is voor projecten die door hun geringe omvang veelal onder de radar blijven, maar in het verfrissend of vernieuwend toepassen van staal toch duidelijk boven het maaiveld blijken uit te steken. Een prijs voor de pareltjes.

  • Foto: winnaar Nationale Staalprijs 2020 – Industriebouw: bedrijfsgebouw Rhenus, Tilburg (Heembouw Architecten, © Michel Klop).

Essentiële Bouwkundige Controlepunten 2022

15 december 2021

Wie heeft ‘m niet op het bureau(blad)? Alweer voor de zeventiende achtereenvolgende keer heeft BBN (Brandveilig Bouwen Nederland) een verse editie uitgebracht van De Essentiële Bouwkundige Controlepunten. De uitgave geeft alle betrokkenen bij de brandveiligheid van gebouwen – van de eigenaar en de architect tot de bouwtoezichtambtenaar, de verzekeraar en de brandweerfunctionaris – belangrijke richtsnoeren en aandachtspunten voor de brandwerendheid van onder meer constructies, glazen daken en gevels, (bedrijfs)deuren en doorvoeringen.

Sinds de eerste uitgave in 2005 worden de controlepunten elk jaar afgestemd op nieuwe of herziene normen en richtlijnen en de nodige nieuwe kennis en inzichten verwerkt. Zo worden in het eerste, inleidende hoofdstuk de nieuwe regels voor rookwerendheid van constructies uit de doeken gedaan met algemene essentiële controlepunten en verduidelijkende tekeningen.

Nieuw in de publicatie is het hoofdstuk ‘overdrukinstallaties’. Aangestuurd door een brandmeldinstallatie zorgt zo’n installatie voor overdruk in een te beveiligen ruimte (bijvoorbeeld een noodtrappenhuis) waardoor rook uit een naastgelegen ruimte niet binnen kan komen. Het is een vorm van rookbeheersing waarvoor het Bouwbesluit geen standaard voorschriften geeft. Wel biedt het Bouwbesluit (via artikel 1.3) de mogelijkheid om de overdrukinstallatie als gelijkwaardige oplossing aan te dragen. Doorgaans zal het bevoegd gezag het beroep op gelijkwaardigheid honoreren als het trappenhuis niet via een niet-besloten ruimte bereikbaar is óf als een verplicht voorportaal ontbreekt. Een voorportaal (of ‘sluis’) is een vereiste bij gebouwen waarin de vloer van het hoogste verblijfsgebied hoger ligt dan 20 m. Een overdrukinstallatie wordt daarnaast eigenlijk standaard toegepast in het trappenhuis bij hoogbouw (boven 70 m). In hoofdstuk 11 van de Essentiële Bouwkundige Controlepunten zijn alle aandachtspunten voor ontwerp, uitvoering en beheer van een overdrukinstallatie bijeengebracht.

Net als eerdere afleveringen heeft BBN de Bouwkundige Controlepunten 2022 samengesteld in samenwerking met Brandweer Nederland en de Vereniging Bouw & Woningtoezicht Nederland. De publicatie is hier als PDF te downloaden.

Kabinet in actie tegen stalbranden

1 december 2021

Het aantal stalbranden in ons land is al jarenlang structureel groot, zo ook het aantal dieren dat bij deze branden het leven laat. Om die aantallen snel te reduceren, komt het demissionaire kabinet nu met een pakket aan brandpreventieve maatregelen, zo heeft Landbouwminister Schouten onlangs per brief aan de Tweede Kamer laten weten.

Het maatregelenpakket van de regering volgt op aanbevelingen van de Onderzoeksraad van de Veiligheid. Tussen oktober 2019 en maart 2021 deed de OVV onderzoek naar oorzaken en gevolgen van branden in veestallen in Nederland, omdat het aantal stalbranden en dierlijke slachtoffers dat hierbij valt de afgelopen jaren onverminderd groot is gebleven. En dat ’t gaat om grote getallen, wijzen alleen al recente jaren uit. In de periode 2012 tot en met 2020 waren er jaarlijks gemiddeld 37 stalbranden, waarvan gemiddeld 17 met dierlijke slachtoffers. Per jaar stierven daarbij gemiddeld 143.000 dieren. Voor het gehele tijdvak van negen jaar is dat dan bijna 1,3 miljoen. De uitkomsten en adviezen van onderzoek werden in maart van dit jaar door de raad wereldkundig gemaakt.

Bij bijna de helft van de onderzochte stalbranden heeft het OVV de oorzaak niet kunnen achterhalen. Is er wél een oorzaak, dan is veelal elektra in het spel. De directe toedracht is dan bijvoorbeeld kortsluiting of een defecte apparaat. Daarom wil minister Schouten vanaf 2023 een jaarlijkse visuele keuring van de elektrische installatie en apparatuur verplicht stellen voor alle veestallen in Nederland. Daarnaast dienen kleinere veehouderijen elke vijf jaar een uitgebreidere en strengere elektra- en zonnestroomkeuring te ondergaan. Voor grotere veebedrijven geldt deze verplichting zelfs een keer per drie jaar. Die hogere frequentie is nodig omdat bij elektriciteitsbranden veel dierlijke slachtoffers vallen en in de grotere (mega) stallen relatief veel dieren staan.

Ook gaat de minister strenge eisen stellen aan de brandveiligheid van de technische ruimte. Vooral grotere veehouderijen hebben zo’n ruimte met daarin de technische installaties en apparaten. Voorkomen moet worden dat een brand in deze ruimte overslaat naar de dierverblijven. Daarom moet deze technische ruimte voortaan worden uitgevoerd als brandcompartiment dat voldoet aan 60 minuten wbdbo. Bovendien dient het compartiment te zijn toegerust met een branddetectiesysteem. Deze verplichtingen gaan gelden voor zowel bestaande stallen als nieuwbouw.

Daarnaast gaat de minister van Landbouw grenzen stellen aan het aantal dieren per verblijf/compartiment. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat het bouwen in portefeuille heeft, zal nagaan of de toegestane omvang van brandcompartimenten bij nieuwbouw of verbouwing van veestallen moet worden verkleind.

Menselijk handelen, bijvoorbeeld het onoordeelkundig uitvoeren van werkzaamheden, is dikwijls een belangrijke oorzakelijke factor, zo bevestigt het OVV-onderzoek. Daarom dienen grote veehouderijen vanaf 2024 te beschikken over een ‘veiligheidsmanager’, bijvoorbeeld de bedrijfsvoerder, die via een cursus is bijgespijkerd over risico’s en preventie van stalbranden.

’t Is niet voor het eerst dat de Rijksoverheid maatregelen voor verbeterde brandveiligheid van veestallen afkondigt. In 2014 zijn al enkele nieuwe eisen in het Bouwbesluit opgenomen. In 2018 zijn de NEN 6060 en 6079 geschikt gemaakt voor (compartimentering van) veestallen. De huidige regels en richtlijnen zijn echter uitsluitend van toepassing op nieuwbouw en verbouw, niet op de ‘onaangeroerde’ bestaande voorraad.

Ook publiek-private initiatieven zoals de Actieplannen Stalbranden 2012–2016 en Stalbranden 2018–2022 hebben volgens de OVV onvoldoende bijgedragen aan het terugdringen van stalbranden en slachtoffers. Dat vergt een nieuwe, meer resultaatgerichte aanpak, vindt de OVV, waarin de minister van Landbouw de regie moet voeren. Op haar beurt heeft de bewindsvrouw beloofd de Tweede Kamer jaarlijks te informeren over de voortgang en resultaten van die nieuwe aanpak en desnoods tussentijds aanvullende maatregelen te treffen voor een versnelde afname van branden in veestallen.

  • De Kamerbrief Aanpak van Stalbranden en bijlagen (waaronder de Voortgangsrapportage 2020 – Actieplan Brandveilige Veestallen 2018–2022) kunt u hier downloaden.

Zwaardere eisen voor gevels van hoogbouw in aantocht

9 november 2021

Demissionair minister Ollongren van Binnenlandse Zaken is voornemens de brandklasse-eisen voor gevels van hoge gebouwen te verzwaren. De bewindsvrouw heeft dat eind vorige maand per brief aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt.

Op advies van de ATGB (Adviescommissie Toepassing en Gelijkwaardigheid Bouwvoorschriften) heeft de minister DGMR laten onderzoeken of de huidige brandklasse-eisen voor gebouwgevels toereikend zijn voor risicovolle situaties. Aanleiding: de brand in de Grenfell Tower in Londen, in juni 2017 en de eerste aanbevelingen na dit fatale incident van de ATGB. DGMR heeft het onderzoek afgelopen maand afgerond.

Tijdens het onderzoek hebben Peter van de Leur en Rudolf van Mierlo de huidige wettelijke brandveiligheidseisen geanalyseerd en eventuele onduidelijkheden en onzekerheden tegen het licht gehouden. Daarna hebben ze brandrisico’s in relatie tot gevels, branduitbreidingsscenario’s via de gevel en situaties met hoge brandrisico’s in kaart gebracht. Afsluitend presenteert het onderzoek een overzicht van mogelijke maatregelen en criteria bij de keuze uit dit pallet.

Uit hun bevindingen, gebaseerd op studie van literatuur en praktijkcases én praktijkervaring, trekken de twee onderzoekers een scala aan kritische conclusies over de effectiviteit en duidelijkheid van de wet- en regelgeving (Bouwbesluit 2012 en EN 13501-1), de geldende veiligheidsniveaus en de verhouding tussen de regels en de (bouw)praktijk.

Zo stellen de onderzoekers dat de klassering volgens EN 13501-1, de basis voor het formuleren van prestatie-eisen aan het brandgedrag van gevels, te weinig inzicht biedt in de prestaties van gevels in de praktijk. De standaardtest waarop de klassering is gebaseerd, kent beperkingen als ’t gaat om omvang van de brand, schaal (grootte van proefstukken) en representativiteit voor praktijksituaties (bijvoorbeeld ten aanzien van aansluitdetails en ventilatiecondities). Hierdoor worden risicovolle situaties vaak niet herkend.

Op grond van praktijkbranden in ons land gaat DGMR er van uit dat een gevelbrand binnen de bestaande gebouwenvoorraad géén onacceptabele kans op slachtoffers geeft. Toch is voor nieuwbouw, recent opgeleverde gebouwen en kleine categorieën oudere gebouwen onduidelijk of het brandgedrag van gevels met een brandklasse B niet een belangrijke (deel)oorzaak kan worden voor een fatale afloop. De kans op slachtoffers bij gevelbranden in deze gebouwen is duidelijk groter dan gemiddeld voor de bestaande bouw. Daarbij weegt onder meer mee dat de materialisatie en detaillering van gevels de laatste tijd verandering doormaakt, in of aan de gevels steeds vaker installatietechnische voorzieningen (bijvoorbeeld zonnepanelen) worden aangebracht en het aantal verminderd zelfredzame gebruikers van gebouwen toeneemt.

Daarom vindt het adviesbureau een beperkte aanscherping van de voorschriften gewenst. In ‘hoog-risico situaties’ zou voor de gevels voortaan klasse A2-eis moeten gelden (in plaats van klasse B). Hierop zijn wel tal van uitzonderingen van toepassing, temeer omdat ‘t met de huidige technieken nog buitengewoon lastig is om gevels te bouwen die (ruim) voldoen aan klasse A2 volgens EN 13501-1. Voor bijvoorbeeld deuren, kozijnen, beglazing en spouwfolies is klasse B, praktisch gezien, eigenlijk de hoogst haalbare.

De ATGB heeft, op ministerieel verzoek, het onderzoek beoordeeld en schaart zich achter de conclusies en aanbevelingen. Daarop heeft minister Ollengren een aanscherping aangekondigd van de brandklasse-eisen voor de ‘hoog-risico situaties’: hoge gebouwen met een slaapfunctie, hoge gebouwen met daarin (veel) minder-zelfredzame personen en combinaties van beide.

De aanscherping wordt uitgewerkt in een wijziging van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BbL). Naar verwachting gaat de wijziging volgend jaar, in het kader van de voorhangprocedure, naar de Tweede Kamer.

Met het DGMR-onderzoek en de aanscherping van regels geeft de minister naar eigen zeggen ook reactie op de motie van de Tweede Kamerleden Beckerman en Bromet van april 2021. Hierin wordt de minister verzocht na te gaan of de bouwregelgeving aanpassing behoeft, vanwege het groeiende inzet van ongebruikelijke materialen bij hoogbouw.

De motie was voor de minister extra aanleiding om het NEN te vragen de verhouding tussen de huidige brandveiligheidsnormen (aangestuurd door het Bouwbesluit) en nieuwe toepassingen van hout te verkennen en aan te geven welke eventuele aanpassingen van de regels nodig zijn. Deze verkenning wordt momenteel in NEN-verband uitgevoerd.

Daarnaast lopen nog diverse andere studies in opdracht van de minister. Zo doet het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) studie naar de beperking van rookverspreiding in woongebouwen en DGMR naar de beperking van branduitbreiding. Nieman Raadgevende Ingenieurs is in samenspraak met gemeenten en partijen in de bouw bezig met een protocol voor het borgen van de brandveiligheid van gevels bij nieuwbouwprojecten. En dat correspondeert dan weer met een constatering in het DGMR-onderzoek: ‘Een belangrijk deel van de brand-onveiligheid in de bouw zit niet in het niveau van eisen, maar in de toepassing ervan’.

  • Het DGMR-rapport en de brief van de minister aan de Tweede Kamer kunt u hier downloaden.
  • Foto: woongebouw Haasje Over, Eindhoven (VMX Architects, © Marcel van der Burg).

Automatische blusinstallatie binnenkort vereist voor parkeergarages onder hoge nieuwe slaapgebouwen

2 november 2021

Bij nieuwbouw van verdiepinggebouwen met een slaapfunctie, zoals woongebouwen, hotels en verzorgingshuizen, met onderliggende parkeergarage wil het ministerie van Binnenlandse Zaken een automatische blusinstallatie (sprinklerinstallatie) in de garage verplicht stellen. Nu de internetconsultatie is afgerond, lijkt de weg vrij om de verplichting te verankeren in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BbL, opvolger Bouwbesluit) per 2022.

Mede op verzoek van het OPB (Overlegplatform Bouwregelgeving) heeft het ministerie wel eerst aangeklopt bij het IFV (Instituut Fysieke Veiligheid) om de voorgenomen wetswijziging inhoudelijk te onderbouwen. Het onderzoeksinstituut is gevraagd de brandveiligheidsrisico’s van parkeergarages onder gebouwen gedetailleerd in kaart te brengen, na te gaan of en in hoeverre de inzet van een automatische blusinstallatie voor beheersing van deze risico’s effectiever is dan andere concepten én de eis van een automatische blusinstallatie uit te werken voor verschillende combinaties van slaap- en parkeerfunctie.

Het IFV-onderzoek, eind maart van dit jaar afgerond, bevestigt dat de kans op brand en brandvoortplanting in parkeergarages de afgelopen jaren is toegenomen, omdat steeds meer voertuigen zijn uitgevoerd met kunststof en steeds vaker elektrisch worden aangedreven. Hierdoor ontstaat niet alleen groter risico op branddoorslag. Ook loopt de draagconstructie meer kans op bezwijken als gevolg van een langdurige (en hoge) thermische belasting, langer dan waarmee de regels voor parkeergarages nu rekening houden. Bovendien geeft een brand in een parkeergarage vandaag de dag een grotere rookproductie en snelle rookverspreiding, ook naar de bovenliggende (slaap)verdiepingen. Daardoor lopen de gebruikers van het gebouw, waaronder vaak ook verminderd zelfredzamen, verhoogd veiligheidsrisico.

In het licht van mogelijke beheersings- en bestrijdingsscenarios in parkeergarages zien de onderzoekers steeds minder perspectief voor snelle repressie door de brandweer en daarmee weinig heil in de offensieve brandweerinzet. Daarbij zijn bij zo’n operatie de veiligheidsrisico’s aanmerkelijk toegenomen, voor zowel het brandweerpersoneel tijdens bluswerkzaamheden als voor gebruikers én brandweer tijdens de ontruiming.

Op grond van al deze bevindingen prefereert het IFV de inzet van de automatische blusinstallatie boven die van twee andere effectbeperkende concepten: ‘verbeterde brandweerinzet’ en ‘opwaardering constructie draag- en scheidingsconstructies’.

Door een automatische blusinstallatie blijft een brand in een parkeergarage volgens het IFV langer lokaal, beperkt tot bijvoorbeeld één of een klein aantal voertuigen. Hierdoor neemt het risico op brandvoortplanting af en de draagconstructie wordt minder hoog en minder langdurig thermisch belast. Gebruikers krijgen meer tijd om zelfstandig te vluchten en de brandweer kan de situatie gemakkelijker beheersen en heeft meer armslag voor een binneninzet.

De eis voor een automatische blusinstallatie heeft het IFV uitgewerkt voor een viertal combinaties van een parkeergarage (groter of kleiner dan 1.000 m2 (grenswaarde Bouwbesluit)) en een slaapgebouw (hoger of lager dan 13 m (grenswaarde Bouwbesluit)). Het instituut voegt hieraan toe dat zo’n installatie niet altijd een ‘must’ hoeft te zijn. Voor de categorie slaapgebouwen lager dan 13 m met eronder een parkeervoorziening groter dan 1.000 m2 wordt aanbevolen om sprinklers in elk geval wél verplicht te stellen indien het slaapgebouw slechts beschikt over één enkele vluchtweg die bereikbaar is vanuit de parkeergarage.

Norm voor rookmelders in woningen herzien

22 oktober 2021

Rookmelders: voor nieuwbouwwoningen zijn ze al verplicht, maar per 1 juli volgend jaar dient élke woning in Nederland ermee te zijn toegerust. Met die aanstaande verplichting voor bestaande woningen komt de herziene versie van de NEN 2555 ‘Brandveiligheid van gebouwen – Rookmelders voor woonfuncties’ als geroepen. Het ontwerp van de herziening is al klaar.

In samenspraak met Federatie veilig Nederland heeft het NEN de bestaande norm verbreed met richtsnoeren voor rookmelders in de bestaande woningbouw. Ook legt de herziening meer nadruk op het koppelen van rookmelders. Daarmee sluit de norm aan op resultaten en aanbevelingen van onderzoek door het Instituut voor Fysieke Veiligheid (IFV).

De eisen voor het projecteren van melders zijn vereenvoudigd en verduidelijkt, zodat ook minder ingevoerde woningeigenaren en gebruikers de voorschriften gemakkelijker vatten. Verder zijn voorschriften voor veiligheid en onderhoud en vervanging toegevoegd en wordt verwezen naar aanvullende vormen van alarmering van doven en slechthorenden.

Het ontwerp van de NEN 2555:2021 is tot 1 januari 2022 in te zien en desgewenst te becommentariëren via Normontwerpen.nen.nl.

NEN 2555 wordt aangewezen als norm voor het correct toepassen van rookmelders in woningen vanuit het Bouwbesluit 2012, artikel 6.21. Dit artikel geeft aan dat rookmelders moeten worden aangebracht in besloten ruimten waardoor een vluchtroute loopt, tussen de uitgang van een verblijfsruimte en de uitgang van de woonfunctie. Deze eis geldt niet als de woonfunctie al is voorzien van een brandmeldinstallatie.

In geval van kamerverhuur moeten niet alleen de ruimten van de vluchtroute een rookmelder krijgen, maar ook alle afzonderlijke verblijfsruimten. Uitzondering hierop is de verblijfsruimte in een wooneenheid, indien de wooneenheden zijn gesitueerd in een beschermd sub-brandcompartiment.

Het toepassingsgebied van de NEN 2555 blijft niet tot de woonfunctie beperkt. Ook logies- en bijeenkomstfuncties voor kinderopvang, waarvoor een brandmeldinstallatie niet is vereist, dienen rookmelders volgens NEN 2555 te hebben.

  • Foto: Robbshop.

Meer schadeclaims na woningbrand

14 oktober 2021

Voor ’t eerst in enkele jaren is het aantal claims voor vergoeding van schade als gevolg van woningbrand weer gestegen, meldt het Verbond van Verzekeraars.

Het afgelopen jaar verwerkte het verbond in totaal 66.657 aanvragen, een jaar eerder was dat nog 64.879. Daarmee is de daling van voorbije jaren tot stilstand gekomen. In 2017 werden nog ruim 91.000 claims opgetekend. Wel valt in 2020 het gemiddelde schadebedrag flink lager uit: 3.377 euro tegenover 3.822 euro in 2019. Niettemin blijft de som fors, vergeleken met bijvoorbeeld het jaar 2017 toen ’t per claim nog draaide om 2.159 euro gemiddeld. Voor het afwikkelen van alle meldingen waren de verzekeraars gezamenlijk zo’n 225 miljoen euro kwijt. Vorig jaar kwam dat totaalbedrag uit op 248 miljoen euro.

Voor de groei in claims ziet het Verbond van Verzekeraars een verklaring in de coronacrisis. Aanzienlijk meer mensen waren aanzienlijk langer thuis dan gebruikelijk, waarmee de kans op woningbrand toeneemt. Per duizend woningen werden gemiddeld bijna 11 woningen het afgelopen jaar door brand getroffen. Menselijk handelen, kortsluiting en werkzaamheden waren de meest voorkomende oorzaken. De meeste claims ontvingen de verzekeraars tijdens de jaarwisseling en vanuit de provincies Overijssel, Noord-Brabant en Limburg.

In een reactie op de cijfers van de verzekeringskoepel laat Rob Baardse, directeur Nederlandse Brandwonden Stichting, weten dat twee op de drie patiënten in de brandwondencentra in Groningen, Beverwijk en Rotterdam gewond zijn geraakt tijdens woningbrand of een ander ongeval in de woonomgeving. ‘We zien dat modern meubilair en oplaadbare apparaten zorgen voor heviger en gevaarlijker branden dan vroeger’, voegt Baardse toe. Brandweer Nederland denkt dat rookmelders in de woning, verplicht per 1 juli volgend jaar, helpen om woningbranden in een vroeg stadium te ontdekken. Uiteraard dienen die melders dan wel goed te werken en op de juiste plaats te zijn aangebracht. Volgens de organisatie mankeert ’t hier dikwijls nog aan.

  • Foto: A.A. Sound Safe.

Lessen uit Arnhemse flatbrand: brandveiligheidsregels voor meubilair, toezicht op vluchtwegen

24 september 2021

Als het gaat om voorschriften op het gebied van de brandveiligheid van meubilair, gedraagt Nederland zich als het slechtste jongetje van de Europese klas. In nagenoeg alle Europese landen gelden eisen voor de brandveiligheid van meubels, Nederland kent er geen. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) vindt dat ons land snel orde op zaken moet stellen.

Op jaarbasis overlijden in ons land zo’n tien personen bij woningbranden als gevolg van brandgevaarlijk meubilair. En het aantal gewonden ligt elk jaar zo rond de honderd. ‘De brandweer heeft er al vaker op gewezen en wij sluiten ons hier sterk bij aan. De Nederlandse overheid moet eisen stellen aan brandvertraging bij meubilair en matrassen. Dat spaart echt levens’, stelt OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem naar aanleiding van de presentatie van het rapport van onderzoek naar de fatale brand in een galerijflat aan het Gelderseplein in Arnhem in de nieuwjaarsnacht van 2020. Bij de brand kwamen twee mensen om het leven.

In de flat ontstond brand doordat vuurwerk belandde in een bankstel dat, tegen de regels in, in de entreehal stond. Het bankstel was gevuld met licht ontvlambaar kunststofschuim. Het bankstel vatte razendsnel vlam, in korte tijd ontwikkelde zich een hevige brand. Hierbij ontstond veel giftige rook die zich snel verspreidde. De vader en zoon van een jong gezin dat tijdens de brand vastzat in de lift, kwamen door verstikking om het leven. De andere twee gezinsleden raakten zwaargewond.

‘Kunststofschuim is het standaard vulmiddel voor banken. In dit geval was licht consumentenvuurwerk al voldoende om de brand tot ontwikkeling te brengen’, stelt Dijsselbloem vast. Vlamvertragers kunnen volgens de OVV meubels brandveiliger maken. Minpunt is wel dat het gebruik schadelijk kan zijn voor gezondheid en milieu. ‘Er zijn tegenwoordig ook minder schadelijke vlamvertragers beschikbaar en er komen innovatieve oplossingen op de markt om meubels en matrassen brandveiliger te maken’, aldus de OVV.

Naast de brandrisico’s van meubilair brengt het OVV-onderzoeksrapport nog een ander belangrijk verbeterpunt van de brandveiligheid in woongebouwen onder de aandacht: de vluchtroute. Zoals veel andere appartementengebouwen bood het flatgebouw in Arnhem slechts één vluchtweg en juist daar woedde de brand. Bovendien werd de vluchtweg geblokkeerd door het bankstel in de entreehal. Daarom is het obstakelvrij en brandveilig houden van deze enige vluchtroute van levensbelang, stelt de onderzoeksraad. Gebouweigenaren zijn hiervoor verantwoordelijk, zij moeten meer doen om deze verantwoordelijkheid waar te maken. Ook gemeenten dienen hierop actief toezicht te houden.

De minister van Binnenlandse Zaken wordt dan ook aanbevolen te zorgen voor beter toezicht op brandveiligheid van woongebouwen. De minister van Medische Zorg en Sport krijgt het advies om wet- en regelgeving in het leven te roepen om meubels en matrassen brandveiliger te maken. Eind van het jaar gaat de raad na wat de overheid met de aanbevelingen heeft gedaan.

Grenfell Tower vervroegd gesloopt

12 september 2021

De Grenfell Tower in Londen wordt naar verwachting eerder afgebroken dan tot nu aangenomen. Het definitieve sloopbesluit wordt waarschijnlijk nog deze maand genomen.

Reden tot vervroegde afbraak is dat het gebouw een grote bedreiging vormt voor de omgeving, waaronder een naburige school. Diverse experts zijn ‘ondubbelzinnig’ voorstander van snelle sloop, zo blijkt uit recente berichtgeving door The Sunday Times. Wel vinden ze dat de ontmanteling van het 23 laagse woongebouw zorgvuldig moet worden aangepakt.

Nabestaanden van de 71 dodelijke slachtoffers die de brand opeiste, zijn onaangenaam verrast door de aankondiging. Van regeringswege zou hen zijn verzekerd dat de sloop niet vóór juni volgend jaar doorgang zou vinden. Dan is het precies vijf jaar geleden dat de brand uitbrak. Ook zou de overheid eerst advies bij nabestaanden inwinnen, alvorens een besluit te nemen. De nabestaanden menen dat het gebouw nog van betekenis kan zijn bij lopende en aankomende rechtszaken. Sloop is ook volgens hen onafwendbaar, maar dan niet op zo’n korte termijn.

Fire is out!

27 augustus 2021

In kennisoverdracht en voorlichting over de brandveiligheid van staalconstructies raakt Bouwen met Staal maar niet uitgeblust. Zo heeft de kennisorganisatie onlangs de Engelstalige versie gepubliceerd van het bestaande Nederlandse boek Brand.

‘Fire. Fire safety and fire resistant design of steel structures for buildings according to Eurocode 3 (Steel Design 2)’ is, net als zijn Nederlandse evenknie, bestemd voor de ontwerp-, bouw- en brandveiligheidspraktijk én het onderwijs. De Engelstalige uitgave komt op het moment dat zowel praktijk als onderwijs steeds meer internationaal georiënteerd raken en het Engels, soms zelfs verplicht, de voertaal is bij colleges, stages of bouwvergaderingen.

Voor de vertaling heeft auteur / brandveiligheidsadviseur Ralph Hamerlinck (Bouwen met Staal en Adviesbureau Hamerlinck) de teksten en beelden van de bestaande publicatie nog eens tegen het licht gehouden en waar nodig geactualiseerd. Het Nederlandse boek is in 2010 geïntroduceerd en heeft in 2015 een update ondergaan. De tekst van de nieuwe Engelse editie sluit aan op de (Engelse) EN-versie van de Eurocode. Bij de Engelse editie gaat een annex voor gebruik in Nederland. Op verschillende onderdelen geeft deze Annex NL een toelichting op de toepasselijke bepalingen in het Bouwbesluit 2012 (de Dutch Building Decree) of voorschriften in de Nederlandse Nationale Bijlage bij een Eurocode uit de serie NEN-EN 1990 tot en met NEN-EN 1994. Daarnaast verwijst de Annex geregeld naar richtlijnen, modellen en methoden die specifiek voor Nederland gelden.

Engelse en Nederlandse versie zijn gemakkelijk naast elkaar te gebruiken, want de indeling is nagenoeg dezelfde. Ook het Engelse boek trapt af met een beschrijving van de doelen van brandveiligheid, brandveiligheidseisen en de concepten en oplossingen voor een brandveilig stalen gebouw.

Aparte hoofdstukken zijn gereserveerd voor het berekenen van brandwerendheid van staalconstructies en voor Fire Safety Engineering (FSE). FSE komt aan de orde bij vier verschillende hoofdscenario’s: FSE bij een natuurlijke brand zonder flashover, bij natuurlijke brand mét flashover, bij staalconstructies buiten het gebouw en bij standaard-brand waarbij het systeemgedrag van de draagconstructie met stalen liggers en staalplaat-betonvloeren wordt meegewogen (systeembenadering).

Geheel in lijn met zijn Nederlandse equivalent sluit het Engelse boek af met ontwerptabellen met de doorsnedeklasse, profielfactor en kritieke temperatuur van gangbare staalprofielen in de verschillende staalsoorten. Nieuw is een tabel met de profielfactor voor (onbeklede) verzinkte I- en H-profielen.

  • Het 164 pagina’s dikke Fire is verkrijgbaar bij Bouwen met Staal voor € 81,75 óf € 76,25 als u of uw bedrijf lid is van Bouwen met Staal. Het net iets dunnere Brand (148 pagina’s) is ook nog gewoon te bestellen, desgewenst in een attractief geprijsde bundel met het verwante boek Leren van Instortingen.

Brandveiligheid gevels per 2021

16 augustus 2021

Na meerdere, drukbezochte sessies in 2019 en 2020 wijdt het NEN dit jaar wederom een studiedag aan de brandveiligheid van gevels van gebouwen. Want na de wereldschokkende brand in de Grenfell Tower in Londen op 14 juni 2017 heeft de zorg voor brandveilige gebouwgevels – ook in Nederland – allerminst aan actueel belang ingeboet.

Tijdens de studiedag op dinsdagmiddag 2 november, ditmaal online vanwege corona-restricties, geeft algemeen directeur van de Vereniging Bouw&Woningtoezicht Nederland, Wico Ankersmit een update van de inventarisatie van gevels door de Nederlandse gemeenten. Eind 2018 ontvingen zij van toenmalig minister Ollengren van Binnenlandse Zaken de dringende oproep om in kaart te brengen welke overheidsgebouwen binnen hun gemeentegrenzen verhoogd risico lopen op brand in de gevel. Wico Ankersmit laat weten hoe de verschillende gemeenten hiermee tot op heden gevorderd zijn en wat de inspecties aan leerrijke bevindingen hebben opgeleverd. Ook blikt Wico vooruit op de vergunningverlening onder het regime van de Omgevingswet die volgend jaar juli in werking treedt. In deze nieuwe wet worden 26 bestaande wettelijke regels op het gebied van leefomgeving en ruimtelijke ordening, waaronder het bouwen, vereenvoudigd samengevoegd.

Bij het ministeriële appel van drie jaar geleden werd de gemeente tevens verzocht lokale private gebouweigenaren en -verhuurders aan te moedigen tot risicoverkenning van hún onroerende zaken. Tijdens de studiedag deelt Wim Hamelink, als vicevoorzitter van een Vereniging van Eigenaren van een appartementencomplex in Terneuzen, zijn ervaringen met zo’n gevelcheck: hoe kom je aan de benodigde tekeningen, hoe kun je een gevelonderdeel laten testen, hoe wissel de opgedane kennis uit met aanpalende VvE’s?

Dat maakt de studiedag niet alleen interessant voor de professional bij bijvoorbeeld architectenbureau, bouwonderneming of veiligheidsregio, ook de particuliere gebouweigenaar, beheerder of huurder vindt er veel van de informatieve gading. Het voorlopig programma en de registratie-button voor gratis deelname vindt u op www.brandveiligheid-gevels.nen-evenementen.nl

Als hulp bij het opsporen en beoordelen van gevelbrandrisico’s bij gebouwen stelt het Ministerie van Binnenlandse Zaken gratis de BZK-risicotool Brandveiligheid gevels beschikbaar. De tool en de bijbehorende toelichting, de Handreiking Beoordeling brandveiligheid gevels, het Protocol inventarisatie en onderzoek brandveiligheid gevels en de toenmalige brief van minister aan de gemeenten zijn hier kosteloos te downloaden.

  • Foto: Eyescan, Utrecht (Architectenburo Guido Bakker).

Verstekwaarden NEN 6079 langer geldig

13 juli 2021

Het NEN heeft de geldigheid van de verstekwaarden in de NEN 6079 ‘Brandveiligheid van grote compartimenten, risicobenadering’ verlengd. In de huidige norm uit 2016 staat vermeld dat de verstekwaarden voor nieuwbouw of complete vernieuwbouw van gebouwen ná 1 januari 2020 niet meer mogen worden gebruikt. Sinds 2018 wordt echter gewerkt aan een herziene NEN 6079. Zolang deze nieuwe versie nog niet is gepubliceerd, zijn de verstekwaarden in de bestaande editie (NEN 6079+C1:2016 nl) nog gewoon van toepassing, zo heeft de normcommissie Brandveiligheid van Bouwwerken onlangs besloten.

NEN 6079 biedt een probabilistische methode voor het bepalen van brandbeperking en brandbeheersing bij compartimenten die groter zijn dan de maxima die het Bouwbesluit 2012 voorschrijft. Met een beroep op het gelijkwaardigheidsbeginsel (artikel 1.3) in het Bouwbesluit is met de norm vast te stellen of een groter compartiment voldoet aan de functionele eisen in de artikelen 2.81/2.87 voor het beperken van brandoverslag naar de aangrenzende, al of niet fictieve bebouwing.

Het geheel probabilistische karakter van de bepalingsmethode maakt het mogelijk om de diverse bouwkundige, installatietechnische en organisatorische brandpreventiemaatregelen en de effectiviteit daarvan mee te wegen in het totale brandrisico. Hiermee is beperken van de omvang van een compartiment niet langer een doel op zich. De methode is bestemd voor industrie- en utiliteitsgebouwen, zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Slaapfuncties zoals woningen, ziekenhuizen en hotels vallen buiten het toepassingsgebied.

  • Voor meer informatie over de norm of over het normalisatieproces: Marc Mergeay, consultant Bouw & Installaties, tel. (015) 2 690 367 of e-mail bi@nen.nl
  • Foto: hoofdkantoor REV’IT SPORT, Oss (cepezed | © Lucas van der Wee).

Dashboard incidenten alternatief aangedreven voertuigen gelanceerd

5 juli 2021

In navolging van Incidenten, Incidenten Reactietijden, Nieuwjaarsincidenten, Fatale woningbranden en Reddingen bij woningbranden brengt het IFV nu ook de kerncijfers over incidenten met alternatief aangedreven voertuigen overzichtelijk in de openbaarheid via een online dashboard. Het dashboard biedt zicht op de incidenten in Nederland waarbij alternatief aangedreven voertuigen (AVV) in het spel zijn geweest en de brandweer handelend heeft moeten optreden.

Op het dashboard is onder meer, in een oogopslag, te zien om hoeveel en welke incidenten ’t gaat (ongeval, brand), welke typen voertuigen zijn betrokken (zoals personenauto, bedrijfswagen, vrachtwagen), met welk type aandrijving (volledig elektrisch, hybride, CNG) en hoe de incidenten zijn verdeeld over de vaderlandse veiligheidsregio’s.

De kerncijfers in het dashboard komen uit een landelijke database die het IFV samen met Brandweer Nederland heeft opgezet en nu verder aan het vullen is. In het dashboard worden alleen de meer algemene data opgenomen. Een meer uitgebreide dataset wordt verwerkt in analyse-rapporten, waarvan de eerste komend najaar verschijnt.

Nils Rosmuller, lector Energie- en transportveiligheid van het IFV is content met de komst van het dashboard en de database: ‘Dit close-to-real-time dashboard en de database zijn het mooie resultaat van de samenwerking tussen de teams Brandonderzoek van Brandweer Nederland, de werkgroep Veiligheid van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) en het IFV. We verzamelen data over aantallen branden, ongevallen, voertuigtypen en -merken. Maar ook over de incidentsituatie zelf en de afhandeling door de hulpdiensten. Dit biedt na verloop van tijd een prachtige dataset voor het uitvoeren van analyses. Op basis hiervan kunnen we aandachtspunten/adviezen en handelingsperspectieven opstellen voor de veiligheidsregio's en hun partners.’

De database (en daarmee het dashboard) bevat tot nu toe uitsluitend gegevens van incidenten die bij het IFV/Brandweer Nederland bekend zijn. Op dit moment zijn dat er 51. Kent u zelf een incident met een AVV dat mogelijk niet in de database voorkomt? Laat ’t weten aan projectleider Tom Hessels via e-mail tom.hessels@ifv.nl.

  • Afbeelding: IFV.

Haagse Pandbrigade rukt uit

17 juni 2021

Na de grote brand in de Wouwermanstraat in de Haagse Schilderswijk, donderdag 20 mei jl., laat de gemeente Den Haag de kwaliteit van de oudere woningvoorraad in de stad controleren. Volgens lokaal wethouder Martijn Balster (Wonen, Wijken en Welzijn) gaat dat middels een representatieve steekproef, uitgevoerd door leden van de zogeheten Haagse Pandbrigade. Zij gaan kijken naar de bouwkundige staat van de woningen en naar de brandveiligheids- en gezondheidsaspecten, zoals de aanwezigheid van rookmelders en ventilatievoorzieningen.

Bij de brand in de panden in de Wouwermanstaat is niemand gewond geraakt, maar wel zijn veertig woningen onbewoonbaar verklaard. Van het leeuwendeel van de woningen zijn de daken en galerijen ingestort. Ook een moskee heeft fikse schade opgelopen. Bouwkundig en constructief hebben de panden zwaar te lijden gehad van de brand. Het is onzeker of de bewoners nog naar hun woningen terug kunnen keren.

Onderzoek van de gemeente wijst uit dat de portiekwoningen in 1995 zijn gerenoveerd. Hiervoor zijn echter geen bouwvergunningen verstrekt. Uit een brief van het stadsbestuur blijkt bovendien dat in vijf getroffen woningen sprake is geweest van kamerbewoning, wederom zonder de hiervoor benodigde vergunningen.

Inmiddels is duidelijk dat de brand niet is aangestoken. In de woningen zouden bouwkundige zaken niet in orde zijn. ‘In een aantal Haagse wijken is sprake van overbewoning en er zijn ook andere misstanden’, verklaarde Martijn Balster onlangs op NPO Radio 1. ‘Er is bijvoorbeeld iets mis met de registratie van arbeidsmigranten.’ Volgens de wethouder smeekten arbeidsmigranten de dag na de brand of ze mee mochten met het busje dat hen naar hun werk brengt, uit vrees hun baan kwijt te raken als ze niet op tijd op de werkplek zouden verschijnen. Dan zouden ze vermoedelijk ook hun kamer of huurhuis kwijtraken.

Bij het onderzoek laat de gemeente steekproefsgewijs de complete woningvoorraad in de stad onder de loupe nemen, zowel particulier eigendom als particuliere en sociale huur, meldt Omroep West. Of elke huiseigenaar en huurder ook verplicht wordt de inspecteurs binnen te laten, is vooralsnog onduidelijk. Indien nodig, heeft de stad Den Haag de bevoegdheden om dat af te dwingen. ‘De gemeente heeft zich de afgelopen jaren steeds meer teruggetrokken van de woningmarkt. Huizenbezitters zijn steeds meer verantwoordelijk geworden. De vraag is hoe we signalen beter kunnen opvangen en eigenaren aanspreken’, aldus Balster. ‘Afhankelijk van de aard van de meldingen kan de Pandbrigade stevig ingrijpen.’ Bij gevaarlijke situaties kunnen brigade-medewerkers desnoods de woning verzegelen.

  • Foto: Nieuws op Beeld.

BRAWESTAMAT 3.1

4 juni 2021

BRAWESTAMAT, de gratis Excel-tool voor het bepalen van de laagdikte van een brandwerende bescherming op stalen kolommen en liggers, heeft een update ondergaan. In de nieuwe versie (3.1) van de tool is nu ook Conlit Steelprotect Board opgenomen. Deze onbrandbare steenwolplaat van Rockwool voegt zich in BRAWESTAMAT bij de brandwerende coatings van DMS (Dutch Marine Systems), Etex (voorheen: Promat), Hempel, International Paint, PPG en Sika Nederland, de brandwerende platen van Etex en Saint Gobain Gyproc en de brandwerende spuitpleisters van Reppel en Etex.

BRAWESTAMAT berekent de benodigde laagdikte van een product met behulp van de getoetste laagdiktegegevens bij dat product, zoals de leverancier ze bij Bouwen met Staal heeft aangeleverd voor verwerking in de tool. Alle opgenomen producten zijn door een geaccrediteerd instituut, zoals Efectis Nederland of Warrington Certification, getoetst aan EN 13381-4 (voor brandwerende plaat en mortel) en EN 13381-8 (voor brandwerende verf).

Bouwen met Staal heeft de tool ontwikkeld om ontwerpers en (brandveiligheids)adviseurs een praktisch en tegelijkertijd eenduidig instrument aan te reiken bij hun oriëntatie en uiteindelijke keuze van het type brandwerende bescherming (coating, plaat of mortel) voor de staalconstructie in hun project en de producten die daarbij passen. BRAWESTAMAT is daarbij vooral een ontwerpinstrument. Met de tool is het mogelijk om voor een bepaalde oplossing varianten of alternatieven te bekijken en beoordelen, bijvoorbeeld door te kiezen voor een ander profieltype óf voor een zwaardere uitvoering van het verkozen profiel.

De XLS-tool BRAWESTAMAT is verwant aan de online tools Brandwerende verf en Brandwerende platen/-mortel. In de databases van deze twee webtools zijn in elk geval alle producten opgenomen die ook in BRAWESTAMAT zitten. Met de webtools kan de architect, constructeur of brandveiligheidspecialist de verschillende producten verkennen en het product selecteren dat voor de beoogde toepassing geschikt is. Voor het berekenen van de laagdikte van het product kunt u vervolgens een beroep doen op BRAWESTAMAT.

Particulier nablussen mág

27 mei 2021

Bij grote bedrijfsbranden mogen particuliere brandbestrijdingsorganisaties zoals een bedrijfsbrandweer of salvagespecialist voortaan de nabluswerkzaamheden op zich nemen. Voorwaarden daarbij zijn wel dat de brand onder controle is en het gevaar voor de omgeving is geweken. Dat is, kort weergeven, de uitspraak van de Raad van State in een langlopende rechtszaak van een recyclingbedrijf uit Stadskanaal tegen de provincie Groningen. De uitspraak werkt als een steun in de rug voor de veiligheidsregio's. Bij dit type branden staan ze nu sterker als ze de dikwijls tijdrovende nablus- en opruimfase willen overdragen aan het betrokken bedrijf. Het bedrijf moet dan zelf een deskundige inschakelen en de inzet bekostigen.

Elk brandweerkorps met recyclingbedrijven in het verzorgingsgebied kent ze wel: branden waarbij papier, schroot, bouwafval, biomassa en/of elektronica in het spel zijn, die door hun volume en weerbarstig verloop soms dagen of zelfs weken duren voordat de laatste restanten zijn gedoofd en afgevoerd. Met zo’n brand waren de korpsen van de Veiligheidsregio Groningen in november 2017 dagenlang in de weer bij een recyclingbedrijf in Stadskanaal. Met de brand was een ruim 20 m hoge berg gemengd afval gemoeid, variërend van bouwafval tot elektronica, houtresten en kunststoffen. De brand had grote milieu-impact, de rookontwikkeling bracht naburige bedrijven forse schade toe.

Het nablussen van de brand nam dagen in beslag. Brandweerpersoneel en -materieel werden langdurig aan de paraatheid onttrokken, veel brandweervrijwilligers moesten lang verstek laten gaan bij hun reguliere werkgever. De brandweer en de provincie Groningen als bevoegd gezag kregen het getroffen bedrijf niet zo ver om zelf een specialistisch bedrijf in te schakelen om de nablussing van de brandweer over te nemen. Daarom legden ze dat na vier dagen nablussen alsnog onder dwang op. De ondernemer was het er niet mee eens dat de nablus- en opruimfase zijn verantwoordelijkheid was en procedeerde door tot aan de Raad van State. Dit rechtscollege stelde met zijn uitspraak, eind vorig jaar, de provincie en de veiligheidsregio in het gelijk.

Tijdens de brand in Stadskanaal fungeerde Piet Tolsma als Hoofdofficier van Dienst. Hij vat het verloop van het overleg met het bedrijf samen en laat weten wat de brandweer van deze casus kan leren en welke consequenties de gerechtelijke uitspraak heeft voor de praktijk van industriële brandbestrijding. ‘De brand woedde bij een bedrijf dat al een lange juridische voorgeschiedenis kende. De eigenaar had een uiterst moeizame relatie met de overheid en dat kwam ook bij de bewuste brand in 2017 tot uiting. Al vanaf het begin van de brandbestrijding was ons beeld dat het uit elkaar halen van de smeulende afvalberg en het afblussen een operatie van dagen of zelfs weken zou worden. Met zo'n lange nafase moeten we de overheidsbrandweer niet belasten. Onze kerntaak is het redden van mens en dier en het wegnemen van gevaar voor de omgeving. Zodra de brand 'technisch' gezien onder controle is en het smeulende materiaal moet worden afgeblust en afgevoerd voor verwerking, houdt de wettelijke taak voor de veiligheidsregio op. Onze eenheden moeten zo snel mogelijk weer beschikbaar zijn voor andere incidentbestrijdingsklussen met hogere prioriteit. Er zijn voldoende gespecialiseerde bedrijven met kennis van zaken die zo'n klus heel goed kunnen uitvoeren. In het overleg met de bedrijfseigenaar kwamen we echter geen stap verder. Zijn verweer was dat hij geen brandweerman was en dat hij die nablusoperatie niet kon organiseren. Toen hebben wij dat maar voor hem gedaan en de rekening bij hem en zijn verzekeraar neergelegd.’

Volgens Tolsma zijn grote bedrijven doorgaans zeker bereid én in staat om de nafase van zo’n brand onder hun verantwoordelijkheid afdoende te organiseren. Hij kent eerdere, langdurige smeulbranden, waarbij in goede samenspraak met het bedrijf een plan van aanpak is gemaakt en het afblussen en opruimen door een commercieel bedrijf is overgenomen. ‘Belangrijk is dat je tijdig met de eigenaar in overleg gaat en samen een degelijk plan van aanpak maakt. Vervolgens moet de eigenaar voldoende gelegenheid hebben om samen met zijn verzekeraar de inzet van een commerciële brandweerdienst te regelen. Als die dienst aan de slag gaat, moet de overheidsbrandweer een goede overdracht uitvoeren en afspraken maken over hoe de klus wordt aangepakt en welke acties moeten worden ondernomen als de brand plotseling weer oplaait.’

Bij haar uitspraak stelt de Raad van State de voorwaarde dat de brandweer een redelijke termijn hanteert voor de overdracht van het nablussen aan het bedrijf. Tolsma: ‘Je kunt tegen zo'n ondernemer niet zeggen: 'over een half uurtje stoppen we ermee, regel het nu zelf maar.' Het organiseren van particuliere inzet kost tijd, houd daar al tijdens de acute fase rekening mee en betrek de eigenaar tijdig bij de besluitvorming. Een belangrijk advies is om daarmee wel te wachten tot de ergste emoties bij de eigenaar zijn ingedaald. Het is niet handig om hem al in de acute stress en schrik van het eerste uur aan te spreken op zijn verantwoordelijkheid. Dan heeft hij andere zorgen aan zijn hoofd.’

Vanwege de impact en lastige bestrijding verdient de beheersbaarheid van schroot- en afvalbranden veel aandacht, bijvoorbeeld als ’t gaat om de bestrijdingsstrategie en de rolverdeling tussen de overheidsbrandweer, het bedrijf en de specialisten die de nablusfase kunnen overnemen. Volgens Piet Tolsma is ’t een optie om al in de ‘koude fase’ in gesprek te gaan met recyclingbedrijven en bedrijven met vergelijkbare brandrisico’s zoals in cacaobranche of de logistiek. Dan kan proactief worden gekeken naar mogelijkheden voor brandbeheersing en een gezamenlijke strategie worden opgesteld voor als het onverhoopt mis gaat. En daarbij horen heldere afspraken over waar de verantwoordelijkheid van de veiligheidsregio ophoudt en waar die van het bedrijf begint.

NTA periodieke keuring constructieve veiligheid op komst

18 mei 2021

Het NEN is gestart met de ontwikkeling van een Nederlands Technische Afspraak (NTA) voor het periodiek keuren van de constructieve veiligheid van grote publieksgebouwen zoals theaters, bioscopen en (voetbal)stadions. De startbijeenkomst van de samenstellende werkgroep staat voor eind deze maand op de rol.

Het NEN begint het normalisatietraject op initiatief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken dat de ‘APK’ voor grote publieksgebouwen verplicht wil stellen in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (de aanstaande opvolger van het huidige Bouwbesluit) en de bijbehorende ministeriële regeling. Vandaaruit wordt dan de nieuwe NTA aangestuurd. De NTA moet een eenduidige methode gaan bieden voor het periodiek keuren en duidelijk maken op welke aspecten de constructieve veiligheid aan de tand moeten worden gevoeld.

De idee voor een APK en NTA volgen uit de adviezen die de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) eind vorig jaar heeft uitbracht aan het ministerie naar aanleiding van haar onderzoek naar de instorting van een deel van het tribunedak van het AZ-stadion, 10 augustus 2019. Bij dit onderzoek heeft de OVV vooral gekeken naar de borging van de constructieve veiligheid in de gebruiksfase van het voetbalstadion. De raad concludeert dat ’t ook in deze fase heeft ontbroken aan toezicht en controle op de constructieve veiligheid en mogelijke constructieve tekortkomingen. Hierdoor zijn de scheuren in de lasverbindingen van de tribunespanten, kort na oplevering van het stadion ontstaan, te laat aan het licht gekomen.

Wat geldt voor het AZ-stadion, geldt voor meer publieksgebouwen die de OVV aan onderzoek heeft onderworpen: tijdens gebruik blijft constructieve controle uit en zijn veiligheidsrisico’s voor gebruikers niet of onvoldoende bekend en beheersbaar. Stel daarom voor grote publieksgebouwen waar veel mensen samenkomen een APK van de constructieve veiligheid verplicht, luidde een van de aanbevelingen aan Binnenlandse Zaken. Het ministerie heeft dit advies overgenomen.

De wettelijke verplichting wordt van toepassing op publieksgebouwen met constructies in gevolgklasse 3 (CC 3). Voor naleving van de verplichting is de eigenaar van het gebouw verantwoordelijk. Daarmee is de wettelijk verplichte APK een meer concrete invulling van de zorgplicht die de gebouweigenaar nu ook al heeft. De gemeente dient erop toe te zien dat de eigenaar de verantwoordelijkheid nakomt. Voor uitvoering van de keuring moet een onafhankelijk expert worden ingeschakeld.

Voor samenstelling van de NTA zoekt het normalisatie-instituut op dit moment nog naar mogelijke deelnemers. Tot de beoogde participanten behoren als vanzelfsprekend constructeurs en medewerkers van gemeentelijk bouwtoezicht, maar ook eigenaren en facility managers van grote publieke gebouwen worden genodigd om aan te haken. Belangstellenden kunnen zich nog tot 18 juni a.s. aanmelden via femke.loning@nen.nl.

  • Foto’s: de nieuwe tribuneoverkapping van het AZ-stadion in uitvoering, eind april 2021 (AZ Media, © Ed van de Pol).

Innovaties in preventie en repressie in twee congresdagen

4 mei 2021

Het Internationaal Congres Fire Safety & Science staat weer voor de deur. Zoals bij de voorgaande twaalf edities, maar dan ditmaal online, brengt het kennisevent de verse innovaties in wetenschap en praktijk van de brandpreventie en brandbestrijding over het voetlicht.

Voor de twee congresdagen – woensdag 9 en donderdag 10 juni a.s. – hebben IFV en de Stichting Fellow FSE van de TU Eindhoven een keur aan binnen- en buitenlandse deskundigen bereid gevonden hun nieuwste inzichten te delen. Ze doen dat steeds bij één van de vier thema’s: ‘duurzaam bouwen en energietransitie’, ‘brandveiligheid en menselijk gedrag’, ‘geleerde lessen’ en ‘nieuwe uitdagingen’.

Zo wordt het ochtendthema van de openingsdag, ‘duurzaam bouwen en energietransitie’, uitgewerkt door Ruud van Liempd (Brandweeracademie/IFV) met een voordracht over de impact van nieuwe bouwmethoden en materialen op de brandveiligheid van gebouwen. Xavier Deckers (Fire Engineered Solutions Ghent, FSEG) presenteert een nieuw model voor het probabilistische benaderen van de brandveiligheid van parkeergarages, waarin ook parkeerplek is voor elektrische voertuigen. Rijk van den Dikkenberg (Brandweeracademie/IFV) sluit het thema af met de resultaten van recent onderzoek naar de praktische opties van de zogeheten boogmethode voor het koelen van rookgassen.

Geheel in lijn met ‘geleerde lessen’ wordt de ochtend van de slotdag opgeluisterd met de bekendmaking van de winnaar van de IFV-VVBA scriptieprijs 2021. Tot de finale van deze jaarlijkse prijs voor brandveilig afstudeerwerk zijn doordrongen: Leo Willem Menzemer (University of Maryland, VS) met ‘Numerical Simulations of Brand Transport in Large Outdoor Fires’ en Robert John Bray (Lund University, Zweden) met de thesis ‘Burning material behaviour in hypoxic environments’.

  • De programma’s van beide congresdagen, toelichting op de thema’s, een overzicht van sprekers en de aanmeldknop vindt u op deze webpagina van het IFV.
  • Foto: Brandweerkazerne Harlingen (JOUS Architecten)

Wie van de twee?

19 april 2021

Leo Willem Menzemer en Robert John Bray zijn de twee overgebleven kanshebbers voor de IFV-VVBA-scriptieprijs brandveiligheid 2021. Leo Willem is doorgedrongen tot de finale met ‘Numerical Simulations of Brand Transport in Large Outdoor Fires’, de scriptie waarmee hij afstudeerde aan de University of Maryland. Robert John rondde zijn studie aan de Lund University in Zweden af met de thesis ‘Burning material behaviour in hypoxic environments’.

De twee scripties werden verkozen uit 14 inzendingen voor deze editie van de jaarlijkse prijs voor de meest innovatieve, spraakmakende of relevante bachelor- of masterscriptie op het gebied van brandveiligheid. De jury was ditmaal geformeerd uit David den Boer (Peutz), Danny Ruytenbeek (Floriaan) en Erik Janse (BVEJ). Ze toonden zich onder de indruk van de kwaliteit van de inzendingen. De studenten hebben de onderzoeksopdrachten met grote diepgang uitgewerkt, aldus het beoordelingscomité.

Wie van de twee genomineerden er met de scriptieprijs vandoor gaat, wordt openbaar gemaakt tijdens het online congres Fire Safety & Science, woensdag 9 en donderdag 10 juni aanstaande.

  • De genomineerde scripties zijn hier gratis te downloaden
  • Afbeeldingen: links: Schematic diagram of the spotting process from firebrand formation and break-off through lofting, wind driven transport, and spot fire ignition (from: Numerical Simulations of Brand Transport in Large Outdoor Fires, Leo Willem Menzemer)
    rechts: Flame radiative and convective heat verses oxygen mass fraction for combustion of 10mm, 25mm horizontal PMMA slab (from: Burning material behaviour in hypoxic environments’, Robert John Bray.

32 doden bij woningbrand in 2020

12 april 2021

32 dodelijke slachtoffers. Dat is de trieste uitkomst van 31 fatale woningbranden die zich in 2020 hebben voorgedaan, zo blijkt uit het Jaaroverzicht fatale woningbranden 2020 van de Brandweeracademie van het IFV. Van de 32 doden blijkt een ruime meerderheid (25 personen) als gevolg van een of meerdere beperkingen verminderd of in het geheel niet zelfredzaam. Meer dan de helft van de getroffenen is 65-plusser, waarvan acht tussen 65 en 80 jaar oud en tien personen ouder dan 80. ‘Bevordering van brandveilig gedrag zou zich dan ook met name op deze groepen mensen moeten richten’, aldus René Hagen. De lector Brandpreventie bij de Brandweeracademie/IFV verzorgde de review en droeg de eindverantwoordelijkheid over het onderzoek.

Van meer dan een derde van alle fatale woningbranden in het afgelopen jaar is de oorzaak niet achterhaald. Onder de bekende oorzaken staan onvoorzichtigheid bij roken en een defect of verkeerd gebruik van elektrische apparatuur op een gedeelde eerste plaats. Beide komen elk bij iets meer dan een kwart van de branden voor.

Bijna een kwart van de fatale woningbranden blijkt te beginnen in een bank of stoel. René Hagen: ‘De Brandweeracademie maakt zich al jaren sterk voor een betere brandveiligheid van deze producten. Bij zowel het bedrijfsleven als de overheid. Zo pleiten wij ervoor dat het bedrijfsleven zijn meubilair brandvertragend maakt. De overheid kan bijdragen door brandveilig meubilair en matrassen in wetgeving te verankeren en door producenten aan te sporen hun meubilair en matrassen brandveiliger te maken.’

Verreweg de meeste fatale woningbranden vonden plaats in de maand december (19%). Van 15 van de 31 branden werd binnen 30 minuten gemeld; van 12 van de 31 kwam de melding na een half uur binnen. De meeste meldingen werden ’s ochtends of ’s nachts gedaan. De opkomsttijd van de brandweer varieert van 3 tot 15 minuten, bij 24% van de incidenten bedroeg dat 6 á 7 minuten.

Bij het leeuwendeel van de branden bleef de brand beperkt tot het brandend voorwerp of tot één ruimte binnen de woning. Bij 52 procent was dat te danken aan het sluiten van binnendeuren of ramen en goede isolatie.

De Brandweeracademie van het IFV brengt elk jaar de oorzaken, gevolgen en andere kenmerken van fatale woningbranden in Nederland in kaart. Hiertoe leveren de brandweerkorpsen die betrokken zijn geweest bij deze branden en teams Brandonderzoek van de veiligheidsregio’s de benodigde data aan.

Het onderzoek beperkt zich tot woningbranden waarbij géén opzettelijke brandstichting in het spel is en waarbij de slachtoffers (als gevolg van de brand) een niet-natuurlijke dood zijn gestorven. In 2020 werden in totaal 50 fatale woningbranden geregistreerd. Twaalf daarvan waren echter het direct gevolg van opzettelijke brandstichting, terwijl bij 7 branden een natuurlijke dood bij de slachtoffers werd vastgesteld. Deze 19 fatale branden zijn daarom níet in het onderzoek meegenomen.

Handvatten voor (brand)veilige PV-panelen op het dak

1 april 2021

De toepassing van zonnepanelen op daken neemt zoals bekend hand over hand toe. Inmiddels worden jaarlijks miljoenen panelen op daken van woon-, industrie- en utiliteitsgebouwen geïnstalleerd. En wat in beginsel geldt voor elke installatie: hoe meer je ervan aanlegt en gebruikt, des te groter is de kans op brand. Daarom komen Brandweer Nederland en IFV met de gezamenlijke Handreiking Risicobeheersing - Advies Veilige PV-systemen.

De titel dekt de lading van deze nieuwe publicatie. De handreiking levert (preventie)adviseurs van de veiligheidsregio’s handvatten voor het geven van advies en voorlichting aan bijvoorbeeld projectontwikkelaars en eigenaren en verhuurders van gebouwen. De repressieve brandweerdiensten vinden in de nieuwe uitgave bruikbare richtsnoeren voor een veilige en snelle aanpak van incidenten met zonnepanelen op daken.

Uiteraard gaat de publicatie ook nader in op mogelijke oorzaken van brand in of rondom een PV-installatie. Die oorzaken blijken bijzonder divers. ‘Denk aan beschadigingen door werkzaamheden, knaagdrift van dieren, stormschade, warmtestuwing, productiefouten of installatiefouten’, verklaart Jaap Molenaar die als decaan incidentbestrijding van het IFV nauw betrokken is geweest bij de samenstelling van de handreiking. ‘Uit onderzoek van TNO en uit internationaal onderzoek blijkt dat fouten in de verbindingen tussen de connectoren een belangrijke brandoorzaak zijn. Bijvoorbeeld omdat twee verschillende typen connectoren zijn gebruikt en daardoor niet goed passen, doordat een connector niet op een correcte wijze is gefixeerd aan de bekabeling, omdat de connectoren niet goed in elkaar gedrukt zijn óf doordat er vocht in de connector is terecht gekomen’.

Een belangrijk advies van de handreiking is om zonnepanelen in compartimenten op het dak aan te brengen. Daarmee kun je de uitbreiding van een PV-brand voorkomen of beperken en de brandbestrijding efficiënter laten verlopen. ‘Voor zonnepanelen op een dak van een bedrijfsgebouw adviseren we te werken met vlakken van maximaal 40 bij 40 meter, oftewel 1600 vierkante meter. De brandweer kan dan met blussen alle zonnepanelen nog bereiken’ stelt medesamensteller Machteld Lamers, projectleider Energietransitie Amsterdam-Amstelland. ‘Tussen die compartimenten moet een veilige ruimte gehandhaafd worden. Dat is overigens ook het geval bij zonnepanelen op daken van woningen. Tussen PV-systemen van 2 verschillende woningen is het advies dat 1 meter ruimte vrijgelaten wordt, zodat een brand niet overslaat naar de buren.’

Evenzeer van belang is dat de brandweer in geval van een PV-brand snel de benodigde informatie over het PV-systeem kan vinden. Machteld Lamers: ‘We adviseren gebouweigenaren om een zogenaamde meterkastkaart of entreekaart op te hangen waarop de brandweer onder meer informatie kan vinden over de locatie van de omvormer, een eventueel energieopslagsysteem en DC- of brandweerschakelaar. Je wilt voorkomen dat de brandweer tijdens een brand in het gebouw de omvormer moet gaan zoeken.’

Regelgeving, technieken en toepassingen van zonnepanelen zijn nog voortdurend aan veranderingen onderhevig. De Handreiking Risicobeheersing - Advies Veilige PV-systemen wordt daarom jaarlijks aan de actualiteit aangepast. De meest recente versie is dan steeds te vinden in het digitale dossier Zonnepanelen van het IFV. De huidige editie kunt u hier direct downloaden.

  • Foto: Zonnepanelen weetjes.

The BEAST is coming

23 maart 2021

Niet schrikken! The BEAST is niet een of ander afgrijselijk monster, maar staat voor Towards the first and Best EU-approved Autonomous Security drone for BVLOS flight, ofwel een toekomstige, zelfvliegende robot die 24 uur per dag inzetbaar is bij brand of andere noodsituaties, heel snel ter plaatse kan zijn en daarmee mensenlevens kan redden. De zelfvliegende drone is er nog niet, maar als ie er is (naar verwachting juli volgend jaar), is ie hoogstwaarschijnlijk de eerste in zijn soort.

De drone is momenteel in ontwikkeling bij het Lectoraat Mechatronica aan hogeschool Saxion, in het kader van een RAAK MKB-project. Partners in het project zijn NHL Stenden, Universiteit Twente, acht mkb-bedrijven, vijf publieke organisaties waaronder Rijkswaterstaat en politie en brandweer.

Net na de melding van een incident is ’t dikwijls lastig om vanuit de meldkamer snel vast te stellen hoe omvangrijk en ernstig het incident is en welke hulpdienst(en) moeten worden ingeschakeld. De BEAST kan dan uitkomst bieden. ‘Het idee is om een autonome drone te ontwikkelen die binnen twee minuten op de plek van het ongeluk kan zijn om een goed beeld te schetsen van de situatie’, aldus Abeje Mersha die als tweede lector Mechatronica het onderzoeksproject leidt.

Abeje behoorde tot de drie finalisten voor Prins Friso Ingenieursprijs 2021 van het KIVI. De prijs, afgelopen week uitgereikt, ging nipt aan zijn neus voorbij, maar zijn nominatie alleen al heeft de toekomstige drone heel wat extra publieke aandacht opgeleverd. Om geslaagde verkenningsvluchten uit te voeren, wordt de drone toegerust met onder meer een hittecamera en een reukdetector voor het herkennen van bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen. In tegenstelling tot bestaande drones wordt de BEAST niet door de mens bestuurd en dient daarom zelfstandig gebouwen, bomen en vogels te kunnen ontwijken en een schadevrije landing te maken.

Naast de hoge technische eisen zien de onderzoekers zich ook gesteld voor mogelijke belemmeringen in toekomstig gebruik. ‘Tot voor kort was het binnen de wet- en regelgeving niet mogelijk om met een drone boven drukke of bewoonde gebieden te vliegen. Inmiddels zijn die regels in heel Europa uniform en minder beperkend. Er zijn nu dus wel een aantal mogelijkheden, maar die zijn niet expliciet bekend.’, zegt Abeje ‘Uiteindelijk willen wij het voor onze mkb-partners zo makkelijk mogelijk maken om gebruik te maken van die kansen. Zij moeten er bewust van zijn wat er mogelijk is en welke certificaten en ontheffingen ze bijvoorbeeld moeten hebben.’

Het onderzoeksproject hoeft niet direct te resulteren in een compleet werkende drone. Abeje: ‘Uiteindelijk willen we de juiste technologieën ontwikkelen en toegankelijk maken voor mkb’ers via open innovatie. Op basis van onze bevindingen en onze prototypes kunnen zij uiteindelijk een product leveren aan de hulpverleners.’

Brand meester!

17 maart 2021

Zelfstandig óf in teamverband effectieve en economische oplossingen bedenken, uitwerken en onderbouwen voor de brandveiligheid van uw bouwproject. Dat gaat u (nog) beter af na het volgen van de cursus Brand en brandveiligheid van staal- en staal-betonconstructies.

Tijdens de online cursus geeft Ralph Hamerlinck (brandexpert bij Bouwen met Staal en Adviesbureau Hamerlinck) toelichting op alle belangrijke aspecten van het brandveilig ontwerpen en detailleren van gebouwen met een draagconstructie van staal of staal-beton.

Uitgesmeerd over negen online lesavonden, steeds van 19:00-20:40 uur, zet Ralph de brandveiligheidseisen voor utiliteits- en industriegebouwen en de brandwerendheidseisen voor hun draagconstructies uiteen. Daarna belicht hij de oplossingen voor het (indien nodig) verhogen van de constructieve brandwerendheid, bijvoorbeeld door toepassing van een brandwerende coating of via (over)dimensionering van de constructie.

Dat de cursus zich vooral leent voor constructeurs (bij ingenieursbureaus, (staal)bouwbedrijven en bouwtoezicht), wordt bevestigd door de ruime aandacht voor het berekenen van de brandwerendheid volgens de Eurocodes. Ralph Hamerlinck behandelt het rekenen aan staalconstructies, Rob Stark (constructeur en directeur bij IMd Raadgevende Ingenieurs) neemt de staal-betonconstructies voor zijn rekening.

Daartoe behoren ook de staalplaat-betonvloeren op stalen liggers. Bij dit vloertype treedt tijdens brand doorgaans membraanwerking op. Tijdens de brand gaat de stalen ligger door opwarming aan de vloer ‘hangen’, waardoor de vloer de krachten herverdeelt over de naburige liggers. Samen met CTICM en ArcelorMittal heeft Bouwen met Staal de rekenmethode MACS+ ontwikkeld die dit ‘natuurlijk verschijnsel’ meeweegt. De methode gaat namelijk uit van het gedrag tijdens brand van de vloer als gehéél, als een systeem van elementen (vloerplaten, liggers) die met elkaar verbonden zijn én op elkaar reageren. Hierdoor kun je met MACS+ op een integrale en realistische manier bepalen waar de vloerconstructie echt aanvullende brandwerende bescherming nodig heeft, maar ook waar ’t achterwege kan blijven of met minder toe kan. Tijdens de cursus laten Rob en Ralph zien hoe de methode werkt. Alvast enige voorinfo vindt u op deze webpagina, met daarbij de mogelijkheid voor gratis downloaden van ontwerphandleiding, achtergronddocument en de software.

De cursus Brand en brandveiligheid van staal- en staal-betonconstructies beslaat in totaal negen donderdagavonden in de maanden april, mei en juni. De eerste les is op donderdagavond 8 april a.s. Na die negen lesavonden kunnen de deelnemende constructeurs negen punten KE/PE (Kenniseenheden/Permanente Educatie) bijschrijven voor het Constructeursregister

Brand en staal voor staalbouwers

5 maart 2021

Allround Staalbouwer heet het veelomvattende, online cursusprogramma dat Bouwen met Staal en Samenwerkende Nederlandse Staalbouw (SNS), de branchevereniging voor staalconstructiebedrijven, vanaf begin dit jaar uitrollen.

Met het programma willen de twee organisaties bijdragen aan verruiming van kennis, expertise en inzichten van medewerkers van staalconstructiebedrijven, van de projectleider, calculator en engineer tot het personeel in constructiewerkplaats en op de bouwlocatie.

Na sessies rond de kosten en economie is ‘t deze maand de beurt aan brand: een drieluik aan webinars waarin branddeskundige Ralph Hamerlinck (Bouwen met Staal) alle brandveiligheidsaspecten van het ontwerpen en bouwen van gebouwen met staalconstructies, van belang voor de staalbouwer, over de digitale bühne brengt.

Maandag 15 maart opent het drieluik met een uiteenzetting van de brandveiligheidseisen volgens het Bouwbesluit, het gedrag van staal bij brand en het bepalen van de brandwerendheid van staalconstructies. Het tweede deel op 22 maart is gewijd aan het brandwerend beschermen van staalconstructies, via bijvoorbeeld brandwerende plaat of verf. Het slot-webinar van 29 maart staat geheel in het teken van de brandveiligheid van de ‘kurk waar de staalbouw op drijft’: de hallenbouw.

  • Het drieluik Brand en staal is exclusief en gratis voor leden van de SNS. Het programma en de aanmeldoptie vindt u op deze webpagina van Bouwen met Staal.
  • Foto’s: DB Schenker, Venlo (Quadrant4, Reijrink Staalconstructie).

Door één deur

1 maart 2021

De eisen en criteria voor het beoordelen van de brandwerendheid van deuren en ramen blijken in de ontwerp- en bouwpraktijk nog wel eens vatbaar voor twijfel, misinterpretatie en (daardoor) verschil van inzicht. Dat hoeft niet meer, want het NEN biedt nu een nieuwe Nederlandse Praktijkrichtlijn ‘Brandveiligheid van gebouwen - Praktijkvoorbeelden voor gevelkozijnen met beweegbare delen (ramen en deuren) met brandwerende kenmerken’.

In deze NPR 6112 vinden de betrokken projectpartners – van opdrachtgever en architect tot en met bouwers en toeleveranciers – één uitleg bij het bepalen van de brandwerendheid van ‘gevelkozijnen met beweegbare delen’ in veelvoorkomende praktijksituaties. Het gehele beoordelingsproces wordt in vijf duidelijke stappen doorlopen. Mede dankzij dit stappenplan biedt de praktijkrichtlijn steun bij het eenduidig vertalen van de Bouwbesluiteisen (op gebouwniveau) naar een prestatieverklaring en CE-markering van het deur- of raamproduct. Voor ramen en deuren, binnen de productgroep ‘brandwerende gevelkozijnen’, zijn zo’n presentatieverklaring en CE-label sinds 1 november 2019 verplicht.

Verklaring en label moeten voldoen aan de eisen in de NEN-EN 14351-1 en NEN-EN 16034. Via deze twee geharmoniseerde Europese productnormen hoeven Europese raam- en deurproducten, per essentieel kenmerk maar op één manier te worden beproefd en gedeclareerd. En dat werkt bevorderlijk voor het handelsverkeer tussen de Europese lidstaten. De Prestatieverklaring (ofwel Declaration of Performance – DoP) fungeert als een ‘paspoort’ waaruit een individuele staat snel kan opmaken óf en onder welke voorwaarden het product in eigen land toepasbaar is.

Naast houvast voor de bouwpraktijk is de NPR 6112 ook onderdeel van een pilot. Daarbij wordt nagegaan of een NPR het geschikte instrument is voor het correct, gelijktijdig toepassen van het Bouwbesluit en de Europese verordening bouwproducten (CPR-Construction Products Regulation) met haar geharmoniseerde productnormen. Dat zou de weg vrijmaken naar vergelijkbare richtlijnen voor andere essentiële kenmerken van ramen en deuren én van een geheel andere productgroepen. De normcommissie Ramen en Deuren van het NEN, verantwoordelijk voor de NPR 6112, heeft er al één op het wensenlijstje: een NPR voor scheidingswanden in gebouwen, zodra de Europese productnorm NEN-EN 14351-2 voor binnendeuren door de Europese Commissie is gepubliceerd.

  • De 44 pagina’s tellende NPR is voor € 51,00 (excl. btw) verkrijgbaar op de website van het NEN.
  • Foto: Sportcomplex Het Binnenveld, Wageningen (Lichtstad Architecten).

Digitale do’s and don’ts voor brandveilige constructies

15 februari 2021

Bij het ontwerpen, uitvoeren en borgen van de brandveiligheid van constructies van gebouwen kom je vaak ogen en oren tekort. Er kan er van alles goed, maar natuurlijk ook (bijna) fout gaan. Daarmee krijg je als ontwerper, bouwer of toetser heel wat punten van aandacht voorgeschoteld. Met het webinar ‘Constructies en brandveiligheid: do’s and don’ts’ haalt Verenigde Brandveiligheid Experts (VBE) de krenten voor u uit de pap. Tijdens het webinar passeren de voornaamste tips and tricks de revue, voor hoe ’t hoort en hoe ’t in elk geval níet moet.

Om de geboden informatie vooral ook praktisch toepasbaar te maken, heeft VBE als inleider Ralph Hamerlinck gestrikt. Ralph is alweer drie decennia als brandveiligheidsadviseur verbonden aan Bouwen met Staal. In die hoedanigheid heeft hij zitting in nationale en Europese (norm)commissies en hanteert hij de voorzittershamer binnen de NEN-commissie ‘Brandveiligheid van Bouwwerken’. Veel kennis over de brandveiligheid van staal en staalconstructies die Ralph in de loop der tijd heeft opgebouwd, heeft zijn weg gevonden naar onder meer het studie-/praktijkboek Brand (Eurocode 3) en de website www.brandveiligmetstaal.nl

Naast Bouwen met Staal runt hij (ook alweer jaren) het eigen Adviesbureau Hamerlinck dat brandveiligheidsadviezen uitbrengt bij projecten in de utiliteitsbouw, woningbouw en industriebouw. Dankzij deze duobaan weet hij de theorie van het brandveilig ontwerpen, uitvoeren en borgen goed te combineren met de toepassing in de praktijk. Tijdens het webinar doet hij de brandveilige do’s and don’ts dan ook uit de doeken aan de hand van leerrijke praktische toepassingen en projecten. Daarbij geeft hij tevens voorbeelden van de afstemming tussen constructies, brandveiligheid en gerelateerde disciplines zoals bouwkundig ontwerp, installatietechiek en beheer en onderhoud.

Het webinar staat op de rol voor woensdag 21 april a.s. Op deze webpagina vindt u binnenkort meer informatie over de precieze aanvangstijd en duur van het webinar en de mogelijkheid tot aanmelden. Inlichtingen kunt u nu al inwinnen via secretariaat@v-b-e.nl

  • Foto: uit het portfolio van Adviesbureau Hamerlinck: Stadskantoor Utrecht (Kraaijvanger•, © Stijn Poelstra).

Scriptieprijs 2021 Fire Engineering

2 februari 2021

Waardering en geld verdienen met je afstudeerwerk op het gebied van brandveiligheid? Dat kan, als je met je afstudeerscriptie meedoet aan de Scriptieprijs 2021 Fire Engineering. Deelnemen is nog mogelijk, maar enige haast is wel geboden. De inschrijving sluit 1 maart a.s.

Kom je als winnaar van de Scriptieprijs uit de bus, dan ga je naar huis met een prijzengeld van € 1.200, te besteden aan je verdere persoonlijke ontwikkeling in brandveiligheid. Schop je ’t tot genomineerde, dan mag je je scriptie over de bühne brengen tijdens het internationale FSS-congres, 9 en 10 juni a.s. bij het IFV in Arnhem en onder toeziend oog en luisterend oor van vele professionals uit het brandweerwezen in binnen- en buiteland. Na de presentaties van de genomineerden wordt op het congres ook de winnaar bekend gemaakt.

IFV en VVBA stellen de Scriptieprijs 2021 beschikbaar aan studenten die in 2020 of 2019 hun master- of bacheloropleiding hebben afgerond. Die opleiding moet zijn genoten aan een onderwijsinstelling in het Nederlandse taalgebied. De afstudeerscriptie dient een relevant onderwerp te behandelen op het gebied van bijvoorbeeld brandpreventie, brandbestrijding, nazorg of de relaties daartussen. Voertaal van de thesis is Nederlands of Engels. Aan de scriptie moeten 420 studiebelastingsuren (ofwel 15 ect) zijn besteed.

De onderwijsinstelling dient de scriptie vooraf al met minimaal een voldoende te hebben gewaardeerd. De jury van de Scriptieprijs 2021 toetst elke inzending op actualiteit en maatschappelijke relevantie van het onderwerp, de mate van innovatie, toepasbaarheid, diepgang en het wetenschappelijk niveau.

  • Scripties zijn (als PDF) in te dienen vóór 1 maart a.s. bij Chantal Bouwhuis via c.bouwhuis@nieman.nl.
  • De genomineerden worden bekend gemaakt tijdens de expertclass Next Generation aan de TU Eindhoven op donderdag 8 april a.s.
  • Foto: illustratie uit de scriptie van Farah Faudzi (Universiteit Gent/University of Edinburgh), winnares van de afgelopen editie van de IFV VVBA Scriptieprijs (2019). Farah onderzocht de brandontwikkeling tussen dakbedekking (brandbaar) en PV-panelen boven het platte dak (onbrandbaar). Haar scriptie en de andere scripties die in 2019 hebben deelgenomen, zijn hier te downloaden.

Op de avondklok berekend

26 januari 2021

Naast de lockdown (tot en met dinsdag 9 februari a.s.) heeft Nederland sinds afgelopen zaterdag ook van doen met een avondklok (tot en met woensdagnacht 10 februari a.s., 04:30 uur). Hoe gaat de Nederlandse brandweer hier mee om? De Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) heeft zich er vrijdag jl. over beraad en bedient de veiligheidsregio’s met adviezen op het gebied van brandbestrijding-, hulpverlening- en vakbekwaamheidsactiviteiten.

Brandbestrijding en hulpverlening vormen een wettelijke taak van de brandweer en dienen (dan ook) te allen tijde te worden uitgevoerd. Operationeel optreden van de brandweer en de bijbehorende activiteiten in het operationeel proces, door brandweer en crisisorganisatie, zijn daarom uitgezonderd van de avondklok. Dat brengt vanzelfsprekend met zich mee dat het betrokken brandweerpersoneel, zowel beroepskrachten als vrijwilligers, tijdens de avondklok-uren ‘gewoon’ van huis naar kazerne of meldkamer en weer retour mag reizen. Van hun veiligheidsregio ontvangen ze een werkgeversverklaring. Dit document moeten ze altijd bij zich dragen en bij een eventuele controle tonen. Een ‘eigen verklaring avondklok’ is niet nodig.

Opleidingen en oefeningen vallen wél onder het regime van de avondklok. De veiligheidsregio’s wordt geadviseerd om hun vakbekwaamheidsprogramma’s vroeger te starten zodat ze in elk geval vóór 21:00 uur klaar zijn óf om ze in te korten en dan eventueel over meer dagen van de week uit te smeren. Een programma op zaterdag is daarbij ook een optie. De brandweer organiseert al veel opleidingsactiviteiten, zoals theorielessen, online. Andere activiteiten zoals stagelopen zijn soms tijdelijk stopgezet. Activiteiten die beslist niet kunnen wachten en evenmin online kunnen, bijvoorbeeld het oefenen van de elementaire basisvaardigheden in brandbestrijding en hulpverlening, ‘fysiek’ doorgang vinden met in achtneming van de coronarichtlijnen van overheid en RIVM.

Hoe de regio’s dat in het vat kunnen gieten, staat in een aanvulling op de Brancherichtlijn COVID-19. Deze richtlijn van Brandweer Nederland is zogezegd een ‘dynamisch document’ dat voortdurend kan reageren of anticiperen op nieuwe ontwikkelingen en besluitvorming rond het coronavirus. Na een eerste publicatie in juli 2020 verscheen in september 2020 een aangepaste versie. Nu is er de aanvulling naar aanleiding van de huidig lockdown met avondklok. Mogelijk over enige tijd volgt richtsnoeren voor werving en selectie van personeel in coronacrisistijd.

Landelijk kader ‘uitruk op maat’ vraagt om vervolg

13 januari 2021

In opdracht van Brandweer Nederland heeft het IFV het ‘Landelijk kader uitruk op maat bij brand’ tegen het licht gehouden. Zes jaren geleden is dit kader vastgesteld in samenspraak met onder meer het Veiligheidsberaad, het Ministerie van Justitie & Veiligheid en de vakorganisaties. Doel van het kader is om de 25 veiligheidsregio’s in ons land handvatten te bieden bij het gevarieerd inzetten van personeel en materieel bij incidenten, afhankelijk van het type incidenten en de risico’s. Deze flexibilisering van slagkracht kan dan bijdragen aan verantwoord organiseren en vernieuwing van de incidentbestrijding, zo is de achterliggende gedachte.

Het IFV heeft het kader samen met de verschillende betrokken organisaties geëvalueerd, waaronder (uiteraard) de regio’s als beoogde gebruikers. Eerste hoofdvraag bij de evaluatie luidde: in hoeverre is de vormgeving, implementatie en daadwerkelijke praktijk van uitruk met eenheden kleiner dan TS-6 in de regio’s in overeenstemming met het landelijk kader? TS-6 staat voor tankautospuit met zes personen. En de logische, tweede hoofdvraag: biedt het landelijk kader voldoende steun bij die vormgeving, implementatie en praktische uitvoering in de regio’s? Die vraag was vooral bedoeld om bij de veiligheidsregio’s te peilen wat ze goed vinden aan het landelijk kader en wat voor verbetering vatbaar is.

IFV heeft de beoordelingen, behoeften en verbetervoorstellen van de ondervraagde disciplines samengebald in een kennisdocument, dat hier kosteloos als PDF is te downloaden. Wat opvalt in het evaluatierapport, is dat zowel veiligheidsregio’s als vakbonden en de verschillende (netwerk)organisaties het Landelijk kader lastig toepasbaar vinden, vooral als het gaat om het meten van de opkomsttijden en het opschalen bij een middelincident. Ze hebben allemaal behoefte aan uniforme opleiding en oefening in ‘uitruk op maat’ en flexibiliteit en maatwerk binnen het Landelijk kader. Ook vragen ze gezamenlijk om verbreding van het maatgevend incident, beperking van de toepassing van de SI-2 (Snelle Interventie met 2 personen) en om meer samenhang tussen ‘uitruk op maat’ en andere ontwikkelingen.

Verantwoordelijk minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid heeft het evaluatierapport vorige maand aangeboden aan de Tweede Kamer en per brief nader geïnformeerd over de stand van zaken. De Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) heeft zich er ook over gebogen en ziet voor dit jaar twee belangrijke, concrete vervolgstappen. Allereerst moet in 2021 de bijstelling van het kader worden opgepakt en hernieuwde afspraken worden gemaakt over de naleving ervan. Een tweede opgave, volgens het RCDV, ligt in het verbinden van bestaande zienswijzen, zoals de doctrine brandbestrijding met de brandweerkundige uitgangspunten. Daarbij zijn ook koppelingen gewenst met lopende programma’s en projecten zoals uniforme systematiek bij dekkingsplannen, uitgangspunten voor vaststelling van regionale slagkracht en de visie op grootschalig brandweeroptreden.

‘Het landelijk kader uitruk op maat staat niet op zichzelf. Het moet in de juiste samenhang worden gebracht met de vele ontwikkelingen, programma’s en projecten. Samen vormen zij de bouwstenen voor de toekomstige brandweerorganisatie, gestoeld op onze professionele opvatting. Zo zorgen we voor een zorgvuldige onderbouwing van een adequaat niveau van repressieve brandweerzorg’, aldus Hans Zuidijk, portefeuillehouder Uitruk op maat binnen de RCDV.

Alle partijen die hebben bijgedragen aan het landelijk kader, worden ook weer gevraagd voor participatie in het voorgenomen vervolgtraject.

Stop CO-vergiftiging

5 januari 2021

‘Ventileer – Controleer – Alarmeer’. Een meer treffende slogan voor de landelijke publieksvoorlichtingscampagne Stop CO-vergiftiging is nauwelijks denkbaar. De drie steekwoorden staan voor de voornaamste maatregelen om koolmonoxidevergiftiging te voorkomen. En zo samengevoegd in één slagzin werken ze tevens als dringende oproep om de risico’s van CO in huis serieus te nemen.

In dit jaargetijde zijn die risico’s ook nog eens groter, weet Jet Vroege van Brandweer Nederland dat de campagne samen met de Nederlandse Brandwonden Stichting voert. ‘Het stookseizoen is begonnen en door de huidige coronamaatregelen zitten mensen meer binnen. Daar komt bij dat dit jaar minder mensen hun cv-ketel hebben laten controleren. Een alarmerende ontwikkeling, het is essentieel om jaarlijks je cv-ketel te laten controleren. Dit geldt net zo goed voor een oude als een gloednieuwe ketel. Ik begrijp dat mensen terughoudend zijn, maar deze controles kunnen volgens de richtlijnen van het RIVM worden uitgevoerd.’, aldus Vroege.

Een koolmonoxidevergiftiging kun je eenvoudig voorkomen door maatregelen te treffen onder de noemer Ventileer – Controleer – Alarmeer. Laat het verwarmingstoestel in de woning jaarlijks nazien (Controleer), hou voortdurend een rooster open of een raam op een kier (Ventileer) en plaats een CO-melder (Alarmeer). ‘Heel belangrijk, omdat alleen een CO-melder kan waarschuwen als het levensgevaarlijke koolmonoxide in je woning vrijkomt’, stelt Vroege. Zonder zo’n melder merken bewoners niet op dat CO in huis rondwaart. CO is een gas dat je niet ziet of ruikt en dat niet prikkelt.

Ook verschijnselen van koolmonoxidevergiftiging zijn gemakkelijk over het hoofd te zien. ‘De eerste symptomen zijn vaak vaag en kunnen lijken op griep, dat net als CO-vergiftigingen juist in het stookseizoen vaker voorkomt.’ zegt Jeroen van Roosmalen, als SEH-arts KNMG verbonden aan het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk. ‘Daarnaast zien wij met enige regelmaat patiënten met ook neurologische klachten bij een koolmonoxidevergiftiging, zoals geheugenproblemen of moeite met spreken. Dat maakt het stellen van de diagnose ook niet makkelijker.’ Van Roosmalen benadrukt dan ook het belang van de preventieve maatregelen: Ventileer – Controleer – Alarmeer.

  • In het kader van de campagne Stop CO-vergiftiging hebben Brandweer Nederland en de Nederlandse Brandwonden Stichting alle wetenswaardige informatie over de gevaren van CO en het herkennen en voorkomen van CO-vergiftiging bijeengebracht op www.brandweer.nl/koolmonoxide

Meeste Nederlanders vóór vuurwerkverbod

22 december 2020

Tweederde van de vaderlandse bevolking schaart zich achter het kabinetsbesluit om het afsteken en verkopen van vuurwerk dit jaar te verbieden. Dat concludeert I&O Research na onderzoek in opdracht van Binnenlands Bestuur, het magazine voor ambtenaren en bestuurders van (gemeentelijke) overheden. Ruim 1.100 personen deden aan het onderzoek mee.

Vorig jaar was nog maar de helft van de Nederlanders voor een totaalverbod op vuurwerk. Nu is dat opgelopen tot 64 procent. Van de ondervraagden laat 86 procent weten komende jaarwisseling geen vuurwerk af te steken, mede vanwege de milieuvervuiling en de overlast en mogelijke schade voor mens en dier. Het totaalverbod op vuurwerk kon altijd al op steun rekenen onder de vaste aanhang van de Partij voor de Dieren en GroenLinks. Maar inmiddels groeit het animo voor het verbod onder kiezers van álle politieke partijen, zo blijkt uit het onderzoek.

Ongeveer een kwart van alle inwoners van ons land steekt met de jaarwisseling (weleens) vuurwerk af.

De potentiële vuurwerkafsteker is dikwijls een PVV-stemmer, man, jong en woonachtig in het noorden of oosten van het land. Iets meer dan tien procent van deze groep is niet van zins om dit jaar van het afsteken af te zien. Verreweg de meeste van hun landgenoten (86 procent) doen dat wel. Wel vindt ruim vier op de tien Nederlanders dat de vuurwerktraditie in ere moet worden gehouden. Bijna 70 procent van de bevolking is voorstander van centrale vuurwerkshows, georganiseerd door de gemeenten.

Met het verbod wil de regering voorkomen dat de zorgsector, toch al zwaar belast door corona, rond de jaarwisseling overbelast raakt. Het verbod werd vrijdag 13 november jl. afgekondigd. Vuurwerkhandelaren hadden (vooral) moeite met het ‘late tijdstip’ van bekendmaking. Brancheorganisatie Stichting Vuurwerkdealers Nederlands Consumentenvuurwerk (SVNC) stapte daarop naar de rechter om het verkoopverbod aan te vechten en ongedaan te krijgen.

‘De trein was al in volle vaart toen de regering het besluit nam. Er waren al verplichtingen aangegaan met importeurs en containers vol met vuurwerk waren al onderweg. Er zijn enorme sommen geld geïnvesteerd, terwijl de omzet straks nul is. Daarbij komen problemen met de opslag. Een vuurwerkverbod brengt onevenredig veel schade toe’, aldus de advocaat van de SVNC.

De brancheorganisatie trok echter aan het kortste eind. ‘De Staat heeft volgens de rechter voldoende gemotiveerd waarom het verbod nodig is en wat hij daarmee wil voorkomen’, aldus het vonnis van de rechtbank in Den Haag. Daarmee blijft de verkoop van vuurwerk verboden. Het kabinet heeft de branche zo’n 40 miljoen euro toegezegd ter compensatie van de omzetverliezen.

  • Foto: Het Nationale Vuurwerk in 2019 in Rotterdam (© Ariscaa).

Bestrijding incidenten windturbines op de kaart gezet

16 december 2020

Bij de overgang naar een duurzame energievoorziening is een grote rol weggelegd voor windenergie. Vandaar dat steeds vaker en steeds meer nieuwe windturbines opdoemen in het landschap. Maar als zich met zo’n windturbine een incident voordoet, hoe kan de brandweer dan veilig en doeltreffend te werk gaan? De kennis en inzichten hiervoor zijn daartoe samengebracht op de Aandachtskaart Bestrijding incidenten Windturbine van Brandweer Nederland.

De kaart is vooral bedoeld als informatieve hulp voor de bevelvoerder en eventueel de officier van dienst die van doen krijgen met een incident met een windturbine. ‘Bij zo'n incident is het essentieel dat de hulpdiensten afstemmen met de exploitant van de windturbine en het hoogtereddingsteam van de brandweer. Dit vanwege het unieke karakter van een windturbine en de specialistische aard van de brandbestrijding en hulpverlening op hoogte. Op de aandachtskaart is dit soort belangrijke informatie terug te vinden’, aldus Nils Rosmuller. Als lector Energie- en transportveiligheid bij het IFV is hij nauw betrokken geweest bij de samenstelling van de publicatie.

De aandachtskaart geeft ‘in één oogopslag’ weer wat de veiligheidsrisico’s zijn bij windturbines en wat de kenmerken zijn van incidenten bij windturbines, waarbij de veelvoorkomende oorzaken en belangrijke attentiepunten bij de incidentbestrijding worden opgevoerd. Naast de algemene repressiemaatregelen presenteert de publicatie ook de aandachtspunten en activiteiten bij een viertal scenario’s van incidentbestrijding, afhankelijk van het type incident (brand of ongeval) en de plaats waar ’t zich voordoet (onderin (in de mast) of bovenin (in of bij de gondel of de rotor). De kaart sluit af met korte beschrijvingen van de mast waarin onder meer de hoogspanningskabels lopen en de gondel. In deze ‘zeecontainer’ boven op de mast zit het samenstel van mechanische en elektrische systemen die de rotorbladen laten draaien.

  • De Aandachtskaart Bestrijding incidenten is ontwikkeld door het IFV, samen met deskundigen uit de veiligheidsregio’s en van de brancheorganisatie Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA). U kunt de uitgave hier gratis downloaden.
  • Afgelopen dinsdag 1 december hield het IFV ook een webinar over het brandweeroptreden bij brand of ongeval met een windturbine. Nils Rosmuller, Edwin van der Meer van de NWEA en John van Norden, teamleider van het hoogtereddingsteam van Veiligheidsregio Utrecht, gaan hierbij nader in op de (on)mogelijkheden van een inzet bij een windturbine. Het webinar is hier terug te zien.
  • Foto: Port of Rotterdam.

Wet Certificering Gasverbrandingsinstallaties in werking

10 december 2020

Bedrijven die gasverbrandingsinstallaties plaatsen, onderhouden of repareren moeten vanaf 1 april 2022 een geldig certificaat kunnen overleggen. Beschikt een bedrijf per die datum niet over zo’n geldig certificaat, dan mag dat bedrijf de werkzaamheden dan niet uitvoeren en overtreedt ze de wet als ze dat toch doet. Ook een opdrachtgever, bijvoorbeeld een eigenaar, verhuurder of huurder, is in overtreding als per 1 april 2022 de opdracht aan een niet-gecertificeerd bedrijf wordt gegund.

De verplichting van het certificaat hoort bij het nieuwe wettelijke stelsel voor werkzaamheden aan cv-ketels, gashaarden, geisers en andere gasverbrandingsinstallaties dat per 1 oktober van dit jaar van kracht is. Om de bedrijven tijd te geven om in de praktijk aan de wettelijke bepalingen te voldoen, geldt sinds 1 oktober een overgangsperiode van anderhalf jaar. Binnen deze periode kunnen bedrijven het benodigde certificaat in huis halen én hun monteurs de gevraagde expertise bijbrengen op het gebied van koolmonoxide en het voorkomen van het ontstaan daarvan. De nieuwe wet beoogt namelijk het zorgwekkend aantal incidenten en ongevallen met CO-vergiftiging (vooral in de privésfeer) omlaag te brengen.

De betrokken ondernemingen kunnen bij koepelorganisatie Techniek Nederland terecht voor opleidingen en tools. Voor opdrachtgevers die op zoek zijn naar een gecertificeerd installatiebedrijf is een online register in ontwikkeling. Zodra de eerste bedrijven zich hebben gecertificeerd, gaat het register ‘live’. Gecertificeerde bedrijven zijn straks te herkennen aan een speciaal beeldmerk. In het najaar van volgend jaar start een campagne om iedereen (nog meer) bekend te maken met de risico’s van koolmonoxide en de verplichte certificering per 1 april 2022.

De nieuwe wet volgt op de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, gedocumenteerd in het rapport ‘Koolmonoxide en onbegrepen gevaar’ van november 2015. Het rapport wijst uit dat een groot deel van de ongevallen met koolmonoxide voortkomt uit onoordeelkundig handelen (of überhaupt niet handelen) van installateurs. De bestaande certificaten en erkenningen bieden bovendien onvoldoende garantie op een professionele en veilige aanleg en onderhoud van de installaties, zo blijkt uit het rapport van OVV. Aan de nieuwe regelgeving ligt ook een advies van de Gezondheidsraad uit juli 2019 ten grondslag. Hierin waarschuwt de raad voor de gevaren van blootstelling aan geringe concentraties koolmonoxide.

  • Foto: Installatie NL

Trainingen ‘Essentiële Controlepunten Brandveiligheid’

3 december 2020

Afgelopen donderdag 26 november heeft BBN de nieuwe editie gelanceerd van Essentiële Controlepunten Brandveiligheid’. Al sinds 2005 biedt deze jaarlijkse publicatie de belangrijke aandachtspunten en tips voor het brandveilig toepassen van (onder meer) constructies, isolatiematerialen, glas, deuren, doorvoeringen en rook- en warmteafvoersystemen. Ook dit jaar is de uitgave weer aangepast aan actuele normen, richtlijnen, kennis en inzichten.

Uiteraard is de publicatie direct klaar voor gebruik. Maar wie meer wil weten over de behandelde onderwerpen, vindt veel van zijn (of haar) informatieve gading op de Trainingen Essentiële Controlepunten Brandveiligheid. Tijdens zo’n training krijgt u binnen één werkdag kennis aangereikt vanuit de verschillende BBN productwerkgroepen. Ook ontvangt u actuele informatie uit het projectteam Essentiële Controlepunten Brandveiligheid.

De eerste training is volgende week woensdag 9 december a.s. Daarna volgen volgend jaar nog sessies op de woensdagen 3 februari, 10 maart, 21 april, 16 juni, 15 september en 8 december. De kosten van deelname bedragen € 315,- (excl. btw) per persoon. Aanmelden voor de training van 9 december in Nieuwegein kan hier.

Terugblik brandveilige learning lunch

24 november 2020

‘Baanbrekende oplossingen voor brandbescherming van staal’. Onder deze interesse-opwekkende noemer organiseerden Aalterpaint, Buildsoft, Infosteel en Bouwen met Staal donderdag 5 november jl. een webinar rond de opties van brandwerende verf op staalconstructies van gebouwen.

Een van die ‘baanbrekende oplossingen’ werd uit de doeken gedaan door Kris Vercamer van Aalterpaint: Firetex FX6002. Met deze nieuwe watergedragen brandwerende coating is het mogelijk de stalen (hoofd)draagconstructie tot 120 minuten brandwerend te maken.

Een tweede ‘feature’ van het nieuwe product is de bijzonder korte droogtijd. Zo kun je bij een temperatuur van zo’n 15ºC, de brandwerende verflaag al 1 uur ná applicatie gewoon aanraken en na 2 uur verplaatsen, bijvoorbeeld voor transport naar de bouwplaats. Na ongeveer 4 uur is de brandwerende verf volledig uitgehard en bestand tegen de elementen.

Dorothée De Pauw (Buildsoft) belichtte de brandmodule van Diamonds, het computerprogramma voor het berekenen van staal-, staal-beton- en houtconstructies. De brandmodule maakt de thermische berekening, aan de hand van de standaard-brandkromme óf andere curven (bijvoorbeeld van natuurlijke brand). Daarna worden de thermische en mechanische respons van de constructie(delen) bepaald.

De software doet suggesties voor de eventueel benodigde brandwerende bescherming. De brandwerende-verfproducten van Aalterpaint zijn verwerkt in de bibliotheek van Diamonds. Dat maakt ‘t mogelijk om voor deze producten in Diamonds de laagdikte te bepalen en optimaliseren.

Ralph Hamerlinck (Bouwen met Staal en Adviesbureau Hamerlinck) kwam met een baanbrekend nieuwtje. Het Nederlandstalige studie-/praktijkboek Brand (Eurocode 3) krijgt naar verwachting begin volgend jaar een Engelstalige evenknie: Fire (Eurocode 3). De nieuwe publicatie wordt geënt op de EN-versie van de Eurocode 3, met in de kantlijn verwijzingen naar Nationale Bijlagen van afzonderlijke landen.

De opzet is overeenkomstig die van de Nederlandse voorganger, inhoudelijk zijn diverse onderwerpen toegevoegd. Tot de nieuwe items behoren het berekenen van de thermische respons van thermisch verzinkte staalprofielen en het bepalen van de mechanische respons van verbindingen. Ook gaat de nieuwe uitgave nader in op de inzet van MACS+ en Locafi software in het kader van Fire Safety Engineering. Net als Brand is Fire een boek voor de constructiepraktijk en het onderwijs, maar dan voor geheel Europa.

---------

Reageren

  • Heeft u vragen, opmerkingen óf een wetenswaardig bericht voor deze pagina? Stuur uw mail naar: brand@bouwenmetstaal.nl